Puzzel

Niet compleet

Tranen rollen over mijn wangen. Op het podium staan Richard en Marije met hun kinderen Eva, Boaz en de net een maand oude Loïs. ‘Een jaar geleden zouden we hier al staan. Ik wist precies hoe het eruit zou zien, welk lied we zouden zingen en welke reacties we zouden krijgen... maar het ging anders en we zaten met een kistje in de Staringlaan...’ Marije vertelt over het verlies van Levi in 2015 en van Ezra in 2016.

Nu staan ze hier, intens dankbaar met hun prachtige dochter. Geen vervanging van twee andere prachtige kinderen, maar een cadeau uit de hand van God. Ik kijk naar het kleine mensje die ik van de week nog even mocht knuffelen. Zo compleet en gezond, zo kwetsbaar en afhankelijk van zorg en liefde.

Ik kijk naar Eva en Boaz die trots zijn op hun zusje. Boaz die me van de week nog even liet zien wat hij allemaal al kon doen met Loïs. Eva en Boaz die zo bewust hebben meegemaakt in hun jonge levens dat leven en dood heel dicht bij elkaar liggen. Dat de komst van een broertje of zusje niet betekent dat het feest is.

Ik kijk naar Richard. Zijn handen beschermen en dragen zijn dochter. Door mijn gedachten gaan de beelden van de afgelopen jaren. Toen droegen zijn handen twee keer een kistje. Twee keer een geliefd en gewenst kind, een zoon om trots op te zijn, dragend naar het graf.

Ik kijk naar Marije. Moedige, krachtige, gelovige vrouw. Wat hou ik van haar. Wat is ze eerlijk over haar worsteling met God, met de gang van het leven. Haar boek ‘Kinderen voor de overkant’ (te bestellen op www.kinderenvdoverkant.nl) is voor velen al tot steun en troost geweest.

Het lijkt een compleet gezin zoals ze daar staan. Maar er ontbreken er twee. Levi en Ezra. Zouden ze mee kijken vandaag? Misschien wel samen met opa en zoveel anderen die al Thuis zijn gekomen? We weten niet hoe het er uitziet hierna, maar dat ze het goed hebben daar ben ik van overtuigd. 

De puzzel

Ik ben gek op puzzelen. Liefst grote van 2000 stukjes. Al puzzelend, passend en metend, zoekend op kleur of vorm, vormt zich een afbeelding. Een plaatje dat meestal ook al op de doos staat afgebeeld.

Vanmorgen dacht ik daaraan, toen ik Marije en Richard met hun gezin op het podium zag staan. Staan we vaak niet zo in het leven? We hebben een plaatje in ons hoofd van hoe het zal gaan, en daar strekken we ons naar uit.

De grote lijnen zijn duidelijk, de rand zit al in elkaar. We zoeken en vinden een partner, we maken carrière, we krijgen een leuke baan, we stichten een gezin, misschien nog een huisdier erbij, gaan op vakantie, doen onze taak in de kerk of de maatschappij, sporten er nog een beetje bij en genieten uiteindelijk van een welverdiende oude dag. Langzaam maar zeker puzzelen we het plaatje compleet.

Ons plaatje of Gods plaatje?

Puzzelen is een ontspannen bezigheid. Tenminste voor mij. Al puzzelend orden ik mijn gedachten. Af en toe kijk ik op het voorbeeld om te zien hoe het moet worden. Het is wat ook herken in mijn leven. Ik heb in mijn leven echter een ontdekking gedaan. En ik denk dat hij niet alleen voor mij geldt. Soms ben ik wanhopig op zoek naar het puzzelstukje om een stuk van de afbeelding compleet te krijgen, maar kan ik het niet vinden. En dat is niet omdat ik niet goed zoek, maar omdat de afbeelding die ik probeer te maken niet klopt!

Ik probeerde het plaatje ‘gezin’ kloppend te krijgen maar raakte niet zwanger. Geen probleem. Dan naar de dokter en naar het ziekenhuis. Alles is toch mogelijk tegenwoordig? Ik puzzelde, zocht, vroeg advies, probeerde, maar toen kwam de boodschap: Jullie zullen geen kindje van jullie samen krijgen. Het stukje waar ik naar zocht bestond helemaal niet. De afbeelding die ik in mijn hoofd had had ik zelf bedacht!

‘Mijn plannen zijn niet jullie plannen, 

en jullie wegen zijn niet Mijn wegen, spreekt de Heer. 

Want zo hoog als de hemel is boven de aarde, 

zo ver gaan Mijn wegen jullie wegen te boven, 

en Mijn plannen jullie plannen.’ (Jesaja 55: 8-9)

Mist

Ik houd van die tekst uit Jesaja 55. Het geeft mij rust. Ik kan plannen maken en als ze niet uitkomen een gevoel van paniek of teleurstelling hebben. Maar ver daarboven uit torent mijn Maker, mijn Schepper, mijn God en Vader. Hij heeft een perfecte afbeelding van mijn leven in handen. Hij was niet in paniek toen de arts zei: Kinderloos. Hij was niet in paniek toen eerst Levi en daarna Ezra overleed. Hij hoefde niet wanhopig op zoek naar een andere, geschiktere afbeelding. Zijn plan met mijn leven staat vast. Zijn plan met het leven van jou staat vast.

Wij willen de afbeelding helder hebben. Het liefst de hele afbeelding in één keer. We willen kunnen begrijpen waarom dingen gebeuren. Waarom we geen partner vonden, of onze partner ons bedroog. Waarom we ziek werden en beperkt. Waarom we een kindje kregen met een ernstige aandoening. Waarom ons kind werd vermoord of waarom het zelfmoord pleegde. Waarom we onze baan verloren. We willen een verklaring hebben zodat ons lijden, onze pijn, onze teleurstellingen, betekenis krijgen. Zodat het niet voor niets lijkt.

Ik denk dat het zo niet werkt. Ik stel me voor dat de afbeelding die God voor ons leven heeft gehuld is in mist. Er hangt een nevel voor (niet zo gek ook als je bedenkt dat God in de hemel is en wij hier op aarde...). We zien maar een stukje, een klein stukje. Soms, als de zonnestralen van Gods liefde of van de mensen om ons heen sterk genoeg zijn en ons bereiken, kunnen we even iets verder kijken. Maar dat totaal plaatje... ik denk dat we dat hier niet krijgen.

Vertrouwen

Mijn plaatje van mijn leven kan ik meestal loslaten. Het lukt me niet altijd, want ik ben gewoon een mens, met verlangens en wensen. Steeds meer durf ik erop te vertrouwen dat wat God voor mij in gedachten heeft een keigoed plan is! Dat wat Hij wil geven leven in overvloed is (in alle opzichten, en nee, ik ben niet van het welvaartsevangelie). Dat Hij zelfs het kwaad in mijn leven, het onrecht, de kinderloosheid, de depressie, omkeert tot iets goeds.

Dat is geen garantie dat er niets meer zal gebeuren dat pijnlijk is. Die garantie heb je niet als mens, en ook niet als christen. Het is vertrouwen en met nieuwsgierigheid uitkijken naar de onthulling van het volgende stukje van het plaatje.

Ik besluit deze blog met een lied dat ik de laatste weken vaak zing. Laat je erdoor bemoedigen en laten we er voor elkaar zijn als we het zicht op de puzzel van ons leven kwijt zijn geraakt.

Er ligt hoop in onze tranen, 

er ligt kracht in ons verdriet. 

U ontmoet ons als een Vader 

en doet onze angst teniet. 

U bent werkzaam als wij wachten. 

U heiligt ons steeds meer. 

Boven al onze gedachten 

leert U ons vertrouwen, Heer. 

U geeft ons hoop en voorspoed. 

U vergeet uw mensen niet. 

U bent er in het vuur en in de vloed. 

Uw trouw is voor eeuwig. 

Uw liefde houdt stand. 

U bent soeverein, o God. 

Onvoorstelbaar is uw wijsheid. 

Wie begrijpt uw wegen, Heer? 

U troont hoger dan de hemel 

en toch knielt U bij ons neer; 

diep bewogen met wie pijn lijdt 

en door niemand wordt gehoord. 

U omringt en ondersteunt mij. 

Mijn vreugde vind ik in uw Woord. 

Ook wanneer de vijand ons beschadigt: 

U keert het voor ons om, 

U geeft ons reden om U te eren. 

Ook al voert de weg door diepe dalen, 

uw trouw blijft steeds bij ons. 

U geeft ons reden om U te eren. 

(Opwekking 806: https://www.youtube.com/watch?v=Egq...)

Kwetsbaar bestaan

De ontmoeting

Een paar weken geleden. Ik zit achter mijn bureau op kantoor nog even wat op te schrijven van een vorige gesprek. Beneden hoor ik de buitendeur piepen. Ik kijk op de klok. Het is nog aan de vroege kant, maar aangezien ik de enige ben in het gebouw vandaag moet het wel een bezoeker voor mij zijn. Ik loop naar de gang en hoor iemand met kordate passen de trap op komen. Ik zie haar vandaag voor het eerst en ben benieuwd naar haar verhaal.

Een kopje thee, nogmaals een welkom en dan begint de dame van zeker 60 jaar te vertellen. Ik ben onder de indruk van en geboeid door haar verhaal. Wat een bijzondere, liefdevolle en betrokken vrouw zit er hier voor me. Ik probeer me in te leven in haar moeite en mee te denken met een oplossing. Wat zou ik graag willen voor haar dat ze weer helemaal kan genieten van zoveel goeds in haar leven. Van kinderen en kleinkinderen, van al haar vrijwilligerswerk, van het leven zelf! Wat mij treft in haar verhaal is haar geloof. In de kerk waar zij haar leven lang naar toe gaat, een reformatorische kerk die ik zelf maar al te goed ken, heeft zij God leren kennen. Heeft ze een ontmoeting met Hem gehad! Ik ben ontroerd en schaam me over de harde woorden die ik soms heb uitgesproken over de kerk waar ik groot ben geworden.

We hebben een fijn gesprek en na een uur nemen we afscheid. Als ik nog wat voor haar kan doen zal ze het me laten weten. Ik zeg haar gedag en wens haar al het goede toe. Stil ga ik weer achter mijn bureau zitten en laat mijn gedachten gaan over deze vrouw en haar verhaal.

Kwetsbaar en eindig

Vandaag kreeg ik een bericht van haar dochter. ‘Mijn moeder laat weten dat ze niet meer langs zal komen...’ Vorige week is een ernstige en onafwendbare ziekte geconstateerd. Hoeveel tijd er nog rest weet niemand, maar de vooruitzichten zijn ongunstig.

Ik ben er stil van. Onthutst. Mijn gedachten gaan weer terug naar het gesprek. Voor deze vrouw is sterven niet het ergste, want zij weet waar ze naar toe gaat. Maar voor de achterblijvers... haar man, kinderen, kleinkinderen, zussen, al die mensen voor wie ze klaarstond... Wat een onwerkelijk bericht! Wat is ons bestaan toch kwetsbaar!

Vandaag realiseer ik me opeens dat wij maar al te vaak doen of het leven maakbaar is. We maken plannen, zijn bezig met de toekomst, denken dat we oud worden, dat we kinderen zullen krijgen, en kleinkinderen. We leven alsof het hier nooit ophoudt, maken ons druk over dingen die eigenlijk helemaal niet belangrijk zijn en nemen veel te weinig tijd voor elkaar en voor onze vriendschappen. Dat komt later wel! We hebben conflicten en denken dat we het later wel een keer oplossen. Maar wie zegt dat er een later komt? Wie zegt dat we 80 of 90 worden?

Psalm 103

De tekst uit Psalm 103 gaat door mijn gedachten:

Een mens leeft maar kort. Hij is net als een bloem in het gras die maar heel even bloeit. De wind gaat waaien en de bloem verdwijnt, niemand weet meer waar hij stond. 
Maar de liefde van de Heer verdwijnt nooit. Hij houdt van mensen die hem trouw zijn. De Heer is goed voor hen, en voor hun kinderen en kleinkinderen.

Ja, het leven hier op aarde is kort en kwetsbaar. Wat een troost als je over dit leven heen kan kijken en mag weten dat er straks nog iets veel beters komt. Thuiskomen bij God die eeuwig is en de tijd overziet! Deze vrouw weet dat en haalt daar haar kracht uit. En voor de achterblijvers bid ik dat de altijd blijvende liefde van de Here God hen zal troosten.

Leef en geniet

Ik ga weer bewust leven, genieten van alle mooie mensen om me heen en van alle goede dingen! Zoals in mijn favoriete bijbelboek Prediker staat:  

Daarom denk ik dat het voor een mens het beste is om te genieten. Ook al duurt het leven dat God hem geeft, maar kort. Laat hij maar eten en drinken. Laat hij maar genieten van alles wat hij bezit. (Prediker 5:17)

Rouwband

Documentaire

Een tijdje geleden was er een indrukwekkende documentaire over rouw: ‘De achterblijvers’ Verschillende nabestaanden kwamen aan het woord en vertelden het verhaal van hun verlies. Het verlies van twee kinderen, een partner, ouders, een broer of zus. Aangrijpende verhalen waarin ieder op zijn eigen manier een weg zocht om het verlies te kunnen dragen en verenigbaar te maken met het eigen voortsnellende leven. Eén van de nabestaanden zei: ‘Eigenlijk zouden alle mensen in de rouw een rouwband moeten dragen.’

Ton

Afgelopen periode kwam de dood ook zomaar ons leven in toen Jan Willems vriend Ton na een periode van ziek zijn overleed. We zagen het aankomen, hij ging steeds meer en sneller achteruit en toen was daar het onvermijdelijke moment. Een afscheid, een moment van herinneringen delen en samen zijn, tranen en een lach en nog een allerlaatste blik op de kist. En dan moeten we loslaten. Wat heftig, wat jong ook nog. Ton heeft het goed nu, zijn ziekte is voorgoed voorbij, maar de achterblijvers moeten dealen met een grote lege plek. Rouw.

Verliezen

Ook in mijn praktijk kom ik regelmatig mensen tegen die met een verlies te maken hebben gekregen. Dat kan een verlies zijn door de dood. Het verlies van een vader of moeder, broer of zus, een kindje, soms zelfs nog ongeboren, een vriend of vriendin, een buur of iemand uit de kerk of van de sportvereniging. Maar er zijn ook zoveel andere verliezen die rouw met zich meebrengen. Ik denk aan echtscheidingen, verbroken relaties, dromen die niet in vervulling kunnen gaan, een onvervulde kinderwens, een ziekte waardoor je steeds beperkter wordt en die nooit meer overgaat. Het lijken misschien minder dramatische verliezen omdat de dood niet om de hoek komt kijken, maar het proces waar je doorheen moet is hetzelfde.

Rouwen

Rouwen is een proces en iedereen doet het op zijn eigen tijd en manier. Ik heb in mijn boek ‘Adem in, Adem uit’ ook geschreven over rouwprocessen en de fasen die daarbij horen: ontkenning, boosheid, onderhandelen, depressie en aanvaarding. Fasen die door elkaar heenlopen, soms langer en soms korter duren en die elkaar afwisselen (soms in hoog tempo).

Misschien heb jij op dit moment ook wel te maken met een verlies. In je eigen leven, of dicht in je buurt. Ben je of ken je iemand voor wie de tijd even stilstaat omdat er iets ingrijpends is gebeurd. ‘Eigenlijk zou iedereen die met rouw te maken heeft een rouwband moeten dragen.’ Van de buitenkant is het niet zichtbaar dat je verdriet hebt, dat je in de war bent of boos. Dat het leven zijn glans verloren heeft en er dagen zijn dat het zinloos lijkt om überhaupt uit bed te komen, laat staan de dagelijkse dingen te doen.

In de eerste periode na een verlies heeft iedereen aandacht voor je. Mensen staan voor je klaar, je krijgt kaarten, telefoontjes, misschien wordt er voor je gekookt of boodschappen gedaan. Maar al heel snel wordt dat minder. Het leven gaat verder voor iedereen. Voor iedereen, behalve voor jou. De tijd lijkt stil te staan, en toch ook weer niet. Wat is tijd eigenlijk een raar begrip als je met verlies te maken hebt gekregen.

Rouwband

Als we een rouwband zouden dragen, zouden mensen om ons heen beseffen dat ons leven helemaal niet vanzelfsprekend verder gaat. Het zou helpen om zonder woorden, zonder vragen, te begrijpen waarom je niet gezellig doet, of zomaar uit je slof schiet. Waarom je een verhaal maar half hoort of geen zin hebt om mee te doen met uitbundige gesprekken. Je zou niets hoeven uit te leggen, want de band zou voor zich spreken. Je zou anderen herkennen en samen stil kunnen staan en elkaar bemoedigen.

Hoe lang we zo’n band zouden moeten dragen? Zo lang als nodig is voor jou! Want rouw laat zich niet in een tijdspad dwingen. Rouwen is een proces dat tijd nodig heeft. Voor iedereen is dat anders. Het heeft ook te maken met de manier waarop het afscheid verlopen is. Heb je kunnen vechten? Was het een onverwacht, plotseling afscheid? Was er tijd om te wennen aan het idee van afscheid nemen? Het zijn allemaal factoren die meespelen in het rouwproces. Soms beginnen we al met rouwen voordat het afscheid er daadwerkelijk is. Dat is mooi als dat kan. Want dan kun je heel bewust toeleven naar een afscheid. Dat maakt het niet minder moeilijk, maar het maakt wel dat je heel bewust kunt omgaan met gebeurtenissen. Je kunt kostbare momenten vastleggen voor later. Maar als dat niet kan, als de dood of ziekte of gemis, zomaar je leven instappen, dan heb je een heel ander proces. Dan zul je heel bewust je herinneringen moeten opzoeken om die alsnog vast te leggen als je daar behoefte aan hebt.

Klokje rond

Ik zeg wel eens tegen mensen in mijn praktijk dat er sowieso een kalenderjaar overheen gaat om een klein beetje te ‘wennen’ aan het verlies. Het klokje van het jaar moet helemaal rond gaan. De eerste keer je verjaardag zonder... kerst en oud en nieuw. Op vakantie gaan en terugdenken aan hoe anders het vorig jaar nog was. Momenten in de tijd die als het ware als markeerpaaltjes opeens langs je weg staan. Weet je nog? Herinner je je dat? Toen zei ik nog... Het is goed om stil te staan bij zulke momenten en herinneringen. Het helpt in je rouwproces. Er zullen door zo’n jaar heen allerlei gevoelens door elkaar heen lopen, en alles is goed. Boosheid, verdriet, frustratie, gemis, leegte, verlangen, pijn, somberheid, gelatenheid... alles is oké. Zelfs als het allemaal op één dag langs komt. Het is normaal. Kijk maar ‘s in de spiegel... je hebt je rouwband nog om!

Rouw is de prijs van liefhebben

Misschien zouden we een rouwband moeten maken die zwart is maar langzaam maar zeker verkleurd door het zonlicht en de warmte. Ik weet niet of dat kan, maar het zou mooi zijn. Een band die van diep zwart naar heel licht grijs gaat. Totdat ie niet meer opvalt en niet meer nodig is. Ik vind het zo’n gek idee nog niet, zo’n rouwband.

Ik las een uitspraak die me raakte: ‘Rouw is de prijs die we betalen voor liefde’. Prachtig, zo is het. Als we niet zouden liefhebben, zouden we niet hoeven rouwen. Maar wat is een leven zonder liefhebben? Is dat wel leven? Ik denk weer aan Ton. Ik hield van Ton, zo’n eerlijk, puur mens. Altijd oprecht geïnteresseerd in hoe het met me ging. Wat hebben we gelachen met elkaar maar ook goede gesprekken gehad. Ik vergeet niet snel meer hoe hij op de dag van onze verhuizing op ons balkonnetje ging staan op de eerste verdieping en de buurt toesprak op een manier zoals alleen Ton dat zou kunnen. Herinneringen die blijvend zijn en die ik koester. Maar juist omdat Ton een plekje in mijn hart had, was het verdriet heftig en intens toen hij er niet meer was. Dat is rouw, de prijs van liefhebben. En, dat realiseer ik me heel goed, dan heb ik het nu over rouw-op-afstand, omdat het mijn directe leven niet raakt. Voor deze rouw hoef ik geen rouwband te dragen, maar in gedachten zie ik die band wel bij zijn kinderen.

Wees mild voor jezelf als je met verlies te maken hebt gekregen. Neem alle tijd die nodig is voor jou. Draag je rouwband zo lang als voor jou goed is. Wees mild voor anderen die met rouw te maken kregen. Geef hen de ruimte om zo vaak als nodig is te praten over hun verlies. Al is het honderdduizend keer hetzelfde verhaal. Luister en doe wat je kunt als het gaat om praktische dingen. Laat licht en liefde schijnen op die donkere rouwband zodat hij langzaam maar zeker kan vervagen. Wie weet draag jij op een dag zo’n band en wil jij ook met zoveel compassie omringd worden.

Loslaten

Terugblik

 

Het jaar 2016 is bijna voorbij. Facebook staat vol met terugblikken, filmpjes over 2016, beste momenten, gelukzalige herinneringen en sfeervolle familiefoto’s. En gelukkig waren die er ook echt.

Voor veel mensen is de jaarwisseling een moment van terugblikken. Het ging er de laatste weken in mijn praktijk regelmatig over. Ik merk zelf ook dat mijn gedachten terug gaan naar afgelopen jaar. Wat is er veel gebeurd. Aan het begin van een nieuw jaar voelt het voor mij vaak als leeg. Zo’n heel jaar voor je, wat zal er allemaal gebeuren? Misschien is het maar goed dat je dat niet van tevoren weet. Je zou je veel te druk maken. 

 

Wij verloren dit jaar allebei onze baan als projectgezinouder omdat we als ‘boventallig’ werden verklaard. Even was er het gevoel van paniek, overheerste de verontwaardiging en de boosheid, maar al snel konden we verder en kwamen er nieuwe, mooie mogelijkheden op ons pad. Waar we het jaar begonnen in loondienst, eindigen we het als zelfstandig ondernemer. 

 

Loslaten

 

Mijn hart gaat op een dag als vandaag uit naar al die mensen die dit jaar iemand of iets moesten loslaten waar niets voor in de plaats kwam. Ik denk aan Marije en Richard die dit jaar begonnen, zwanger van Ezra. Vol verwachting, vol vertrouwen ook en toch... ze moesten hem loslaten. Loslaten in de wetenschap dat eeuwige armen hem vasthouden. Maar Richard en Marije, hun kinderen en familie, zij stonden voor de tweede keer in een jaar tijd bij een open grafje. 

 

Ik denk aan een andere vrouw, die dit jaar ook begon vol verwachting van hun tweede kindje. Ze was zo heel erg welkom maar een dag voor de uitgerekende datum overleed ze op de veilige plek waar ze 9 maanden gegroeid heeft en geliefd werd. Zomaar, zonder aanwijsbare oorzaak. Ze moesten haar loslaten. Ze was zo gewenst, alles was er klaar voor en nu is daar een leeg bedje en stilte in plaats van tevreden geluidjes en gebroken nachten. 

 

Ik denk aan een stel dat dit jaar hun droom moest loslaten om een eigen kindje te krijgen. Er kwam een einde aan een lang IVF-traject. Zonder resultaat. Al die tijd was er hoop. Zou het deze keer lukken? Maar er gebeurde niets. Een droom aan diggelen. Rouwen om iets dat er nooit geweest is en ook niet zal komen. Verdriet om gemis dat slechts van binnen zichtbaar is. En terwijl het leven verder gaat en vrienden en vriendinnen zomaar kinderen lijken te krijgen of bij anderen IVF-pogingen wel aanslaan, staat de tijd voor hen stil. Kon het maar altijd 2016 blijven. Het jaar van de hoop... De hoop loslaten voelt zo definitief, alsof je in een gat valt. 

 

Ik denk aan Pauline en haar familie. Stille zaterdag dit jaar, een fietstocht van haar vader die eindigde in een nachtmerrie. Hij heeft nog gevochten voor zijn bestaan maar ze moesten hem loslaten. (https://judithstoker.blogspot.nl/20...) Een man en vader is niet meer. Kinderen zonder vader, kleinkinderen zonder opa, een vrouw die haar steun en toeverlaat kwijt is. 

 

Ik denk aan de moeder van mijn vriendin die dit jaar voor de tweede keer in haar leven haar geliefde partner verloor aan kanker. Twee keer... waarom? Je man en de vader van je kinderen verliezen aan zo’n heftige ziekte is vreselijk. Heel voorzichtig weer het geluk en de liefde durven proeven, samen het zo goed hebben en dan... weer hetzelfde meemaken... Weer moeten loslaten. Slechts herinneringen die blijven. 

 

Ik denk aan een goede vriend van Jan Willem. Op dit moment vecht hij in het ziekenhuis tegen de pijn die veroorzaakt wordt door die rotziekte kanker. Het lijkt een verloren strijd te zijn. Hij ging gezond het jaar in, kreeg wat klachten, liet zich onderzoeken en bleek uitgezaaide kanker te hebben. De behandeling die werd gestart sloeg niet aan. Het leven loslaten? Je vriend loslaten? En zijn kinderen dan? Ja, ik ben het eens met iemand die gister schreef: ‘Loslaten is vaak zo’n uitgehold, nietszeggend begrip geworden...’ Hoe kun je loslaten terwijl je iemand bij je wilt houden? 

 

We hebben afgelopen jaar vast allemaal onze dingen gehad waar we mee geworsteld hebben. Misschien werden we ziek, verloren we onze baan, werd een familielid ziek of overleed een vader of moeder, een broer of een zus. Misschien zijn we vrienden kwijtgeraakt. Misschien een kind, omdat hij overleed, of omdat hij bij je weg werd gehaald door mensen die vonden dat jij de zorg voor je kind niet goed genoeg deed. Misschien heb je je relatie, je partner los moeten laten. Ben je bedrogen of is je vertrouwen onherstelbaar beschaamd. Lijkt de liefde die er ooit geweest is verdwenen te zijn. 

 

Vrijheid

 

Nog een paar uur en dan is het jaar voorbij. Gaan we 2016 loslaten. Als ik kijk naar de betekenis van loslaten staat er: In vrijheid stellen of met rust laten.

Bij het schrijven van deze blog was ik op zoek naar een passende afbeelding. Ik kwam op een plaatje van een uitgebloeide paardenbloem waarbij de pluisjes door de wind werden weggeblazen. De bloem moest loslaten, wat overbleef was slechts een kaal steeltje, niet mooi of aantrekkelijk. Maar hoe mooi is het te bedenken dat al die pluisjes, die zaadjes, onderweg zijn om zelf weer een bloem te worden! Als ze zijn neergedwarreld, misschien na een lange tocht omdat de wind hen steeds weer verder blies, wortel hebben kunnen schieten, dan komt er plantje omhoog en groeit, eerst nog omhuld door bladeren, een nieuwe bloem. 

 

Ik weet niet wie of wat jij in 2016 moet achterlaten. Maar ik hoop dat het beeld van de paardenbloem je helpt om 2016 los te laten. Vertrouw erop dat de wind van de tijd de herinneringen meeneemt en weer laat opkomen als het moment daar is. Je krijgt het verleden niet terug, je krijgt je geliefde niet terug. Maar de herinneringen blijven en door wat jij meemaakte en los durfde laten, zul je een sterker mens worden, kun je tot bloei komen door tranen heen. Kun je er zijn voor anderen die misschien in 2017 moeten loslaten. En wie weet wat een prachtige bloemen er opkomen als het weer voorjaar en zomer wordt in jouw leven. 

 

Gedicht

 

Ik besluit deze blog met een gedicht van Nelson Mandela. Hij verloor zijn vader toen hij nog maar 10 jaar oud was. Hij weet uit ervaring wat loslaten betekent. Ik wens jullie allemaal een goede jaarwisseling!

 

Loslaten betekent niet je niet meer betrokken voelen, 

maar ik kan het niet voor een ander doen.

 

Loslaten is niet mijzelf losmaken, 

maar het besef dat ik een ander niet kan besturen.

 

Loslaten is niet een ander wat toestaan, 

maar hem laten leren door ervaren.

 

Loslaten is machteloos toegeven, 

want het resultaat is niet van mij afhankelijk.

 

Loslaten is niet een ander willen veranderen of hem de schuld geven, 

maar het beste van mijzelf maken.

 

Loslaten is niet meer zorgen voor, 

maar zorg hebben om.

 

Loslaten betekent niet meer vasthouden, 

maar steunen.

 

Loslaten is niet oordelen, 

maar anderen de kans geven zichzelf te zijn.

 

Loslaten betekent niet meer alles willen regelen, 

maar anderen de kans geven de werkelijkheid onder ogen te zien.

 

Loslaten betekent niet ontkennen, 

maar aanvaarden.

 

Loslaten betekent niet langer willen scheiden of twisten, 

maar eigen tekortkomingen zoeken en verbeteren.

 

Loslaten is niet alles naar mijn hand zetten, 

maar elke dag nemen zoals die komt en daar plezier in hebben.

 

Loslaten is niet iedereen bekritiseren en bedisselen, 

maar proberen te worden waarvan ik droom.

 

Loslaten is niet het verleden betreuren, 

maar groeien en leven naar de toekomst.

 

Loslaten is minder angst en meer liefhebben.

Vakantiebulletin (Rouw)

Een wat heftig thema, zo in een vakantie vol ontspanning en leuke activiteiten. De afgelopen dagen heb ik een mooi, indringend en leerzaam boek gelezen: 'Over rouw' (Elisabeth Kübler- Ross & David Kessler). Het boek had ik net voor mijn vakantie gekocht toen ik in mijn praktijk weer eens te maken had met het thema 'rouw'. En ach, waarom zou ik er niet over schrijven... we krijgen er linksom of rechtsom allemaal een keer mee te maken (als het al niet zover is).

Rouw komt om de hoek kijken als er een verlies in ons leven plaatsvindt. Dat kan zijn als er iemand van wie we houden overlijdt. Onze echtgenoot, moeder, opa, buurman, collega, ons kind, een vriend, een kennis of een sportmaatje. Het kan onverwacht zijn, of na een lang ziekbed. Misschien is het wel een zelfgekozen dood omdat het leven te zwaar was. Iemand om wie we gaven, met wie we een stuk(je) van ons leven gedeeld hebben is er niet meer. De tijd lijkt even stil te staan.

Rouw kun je ook ervaren bij andere verliezen in ons leven. Als gezondheid wegvalt, of als iemand verhuist met wie je goed bevriend was. Als een droom niet uit zal komen, je geen partner kunt vinden of je kinderloos blijft. Ook dan doorloop je een rouwproces.

In het boek 'Over rouw' wordt een rouwproces weergegeven in verschillende fasen. Er is geen goed of fout in rouw, er zijn geen termijnen en iedereen rouwt op zijn eigen manier en volgens een ander tijdschema. Soms worden er fasen overgeslagen of kom je weer terug in een fase die je al dacht gepasseerd te hebben. Het hoort er allemaal bij. De vijf stadia van rouw zijn:

• Ontkenning: Ook wel verdoving, shock, ongeloof genoemd. Ontkenning is een beschermingsmechanisme dat ons helpt om het verlies te overleven.  
• Woede: Boosheid, op jezelf, de ander, de arts, een dader, op God, enz. Woede helpt om alle onderliggende gevoelens (pijn en verdriet) te vermijden. Soms zijn we er nog niet klaar voor om die heftige emoties onder ogen te zien. Woede is een kracht en het kan ook een anker zijn, een tijdelijk houvast. Het klinkt misschien gek, maar woede betekent dat je vooruitgang boekt! Hoe meer woede je toe kunt laten, des te meer achterliggende gevoelens je zult ontdekken. 
• Marchanderen: Ook wel onderhandelen genoemd. Het is een fase waarin ook schuldgevoelens voorkomen. 'Wat als' en 'stel dat' zijn woorden die veel gebruikt worden. Het kan tijdelijk verlichting geven aan de pijn die bij het verlies komt kijken. 
• Depressie: Verdriet, diep verdriet, dat noodzakelijk is op de weg naar genezing. We zijn er vaak bang voor, maar het zou vreemder zijn als we na een groot verlies helemaal geen verdrietige gevoelens zouden kennen. Zie je depressie als een tijdelijke gast die weer zal vertrekken als het werk gedaan is. Depressie zorgt ervoor dat de dingen trager gaan, het leidt naar een diepere laag in onze ziel en het maakt ruimte voor groei. We kunnen ons leven weer vanaf de grond opbouwen. 
• Aanvaarding: Met aanvaarding wordt niet bedoeld dat het goed is. Verlies is nooit goed! Maar aanvaarding betekent dat we de realiteit van het verlies erkennen en dat we accepteren dat dit de blijvende realiteit is. Het wil niet zeggen dat je nooit meer verdrietig bent, maar  wel dat de goede dagen de overhand krijgen. 

Het boek beschrijft vele voorbeelden van mensen die in de verschillende fasen van een rouwproces terecht kwamen. Ik ben er stil van, en onder de indruk. Wat ben ik, wat zijn wij, vaak hard voor mensen die een verlies doormaken. Wat vinden we al snel dat het leven verder gaat, dat we de draad maar weer moeten oppakken en dat we er maar niet meer te veel bij stil moeten staan.

Wat ben ik ook hard voor mezelf, bedacht ik me, al lezend. Waar in dit boek geschreven wordt over verdriet als helende kracht, bedwing ik waar ik kan mijn tranen. Maar juist die tranen die soms zomaar opkomen als je het verhaal van een ander hoort zouden wel eens kunnen helpen om jouw oude verdriet te helen! Ik vond het zo'n mooie uitspraak:

Niet-geplengde tranen gaan niet weg; het verdriet in die tranen blijft als een bezinksel onder in ons lichaam, onder in onze ziel liggen. Tranen zijn een symbool van leven, een deel van wie we zijn en wat we voelen. Niemand anders kan jouw tranen plengen!

Ben jij iemand die een verlies met zich mee draagt? Dan moedig ik je aan dit boek eens te lezen. Het is  herkenbaar, liefdevol en met heel veel zorg geschreven. Waar jij misschien het gevoel hebt dat het leven gewoon maar doorgaat alsof het nooit anders gegaan is, terwijl voor jou de tijd nog stil staat, zul je in dit boek lezen dat dat echt heel normaal is!
Rouwen is een proces, processen vragen tijd en energie.

Van de week wandelden we in het bosgebied hierachter. Het was er donker, de zon scheen niet, het bos deed wat treurig aan. Terwijl ik vooral naar beneden keek, om niet te struikelen over wortels en takken, zag ik opeens tussen al het donkergroen prachtige roze vruchten. Bramen. Ze waren nog niet rijp, maar prachtig om te zien. Bramen groeien aan struiken vol dorens, maar de smaak is heerlijk. Eerst is er niets, dan de bloemen, dan de vruchten. Het heeft tijd nodig, rust, zonlicht, regen en dan uiteindelijk zijn die vruchten er. Het plukken ervan zal misschien wat schrammen veroorzaken, maar de smaak zal het allemaal goedmaken.

Een verlies meemaken is pijnlijk. Rouw lijkt een lang en moeizaam proces, maar uiteindelijk komt  ook daar iets moois uit. Herinneringen die gekoesterd kunnen worden, een nieuwe droom, een andere vervulling van het leven. Het is niet vooraf te bedenken, maar zeker de moeite waard!

Vakantiebulletin (Actie)

Er is er één jarig, hoera, hoera.... Vandaag is Jan Willem jarig! 42 jaar jong, ik weet hoe dat voelt, niet slecht. We doen er niet veel aan, maar een cadeautje en taart is natuurlijk altijd goed. Ik dacht vanmorgen even na over de verjaardagen van de afgelopen jaren. Vorig jaar zat Jan Willem in Indonesië voor een World Vision tour. Een bijzondere belevenis, ook voor mij, om alleen met de kinderen op vakantie te gaan, terwijl ik nog aan het revalideren was na mijn zware operatie in mei. Het jaar ervoor zaten we op het Beloofde Land en waren we vierden we heel bewust zijn 40e verjaardag. Een paar dagen eerder was in de caravan achter ons een man en vader plotseling overleden aan een hartstilstand. Dan is het leven opeens zo kwetsbaar en lijkt de dood om een hoekje op je te wachten. 

 

Maar vandaag vieren we het leven en vakantie. Het is tijd voor wat actie. Op het programma van Damian staan nog een aantal things-to-do. En omdat het droog is en zelfs de zon zich af en toe laat zien besluiten we met z’n vieren te gaan waterfietsen. Past helemaal in de stijl van een Center Parcs-achtige vakantie. We betalen de huur, krijgen de sleutel van boot nummer 15 en stappen in. Damian en Mike willen fietsen. Prima. De boot helt enigszins voorover als JW en ik voorin plaatsnemen. Damian is al snel klaar met fietsen en JW neemt het van hem over. Ik laat me varen, vind dat ik die luxe wel verdien. Natuurlijk moet het net even anders als normaal en wordt er een uitstapje gemaakt naar het vlot. Dan kun je gewoon weer in de waterfiets stappen, maar je kunt ook via het bruggetje een eindje verderop weer in de boot springen. Het is makkelijker gezegd dan gedaan en eigenlijk toch wel spannend maar het lukt. Beetje jammer dat de fietsers niet vertellen dat ze daarna vol gas gaan en ik dus moet bukken voor de brug. Ik zie het net te laat en lig dus met Damian over me heen op m’n rug op de waterfiets. Hilariteit alom. We meren de boot weer af en Damian geeft het avontuur een 9+. Geen 10, want ik heb niet gefietst, zegt hij.

‘s Middags lees ik wat, ga ik nog even naar het zwembad waar Mike en Damian met hun nieuwe vriendjes spelen. Jan Willem haalt ondertussen Sabrina op van het station. Zij komt de laatste dagen ons vergezellen en vanavond zal er ook een vriendin van haar komen. Dan is het huisje vol. Na het eten haal ik de twee meter lange ballonnen tevoorschijn die ik met de föhn opblaas. Erg lollig. Jan Willem geeft ze 20 minuten levensduur. We zullen zien. Het zijn grappige dingen. Je kunt er mee gooien, ze stuiteren en de wind helpt ook een handje. Inmiddels is er ruim een half uur mee gespeeld en ze leven nog! Dat noem ik nog ‘s waar voor je geld... 

 

Ik ben ondertussen wel klaar met vakantie vieren. Dat is misschien het voordeel van buiten zitten... Komt er een schreeuwend stel langs het huisje lopen: ‘Ja, natuurlijk... ik kan ook echt helemaal nooit wat goed doen voor jou!’ Ha ha... we overwegen even om mijn visitekaartje te geven... Dezelfde man hoor ik zojuist al brullend over het park zijn zoon roepen... Misschien is dat nog een leuk idee voor deze parken... “Wilt u tijdens uw vakantie aan uw relatie werken, dan kunt u zich inschrijven voor een gesprek bij huisje nr. 112!” (112-daar red je relaties mee!). We moeten dan wel even verkassen, want wij hebben een ander nummer, maar ik vind 112 wel toepasselijk. 

 

Maar goed, ik heb bedacht dat we op de helft zijn. Vanavond doen we de grote wisseltruc met het stapelbed en dan is het aftellen. Morgen kan ik officieel zeggen dat ik minder keer naar het zwembad hoef dan dat ik geweest ben! Kijk, dat noem ik perspectief! Ik ga als een speer door mijn boeken heen, lees ondertussen mijn achterstallige ‘Psychologie’ tijdschriften waar ik me in een vlaag van ‘leuk om bij de koffie te lezen’ op geabonneerd heb, en smeer driftig met prrrrikweg om de jeuk van de muggenbulten dragelijk te houden! Ik zeg: eerst nog maar een koffie en een stuk appeltaart en vanavond een goed glas wijn (de wijnglazen hier zijn voor kabouters, dus het worden wel een paar glazen) bij de open haard!

Worstelen met wonderen

"Van de zomer komt er een boek uit dat jij vast ook geweldig zult vinden!" Mijn interesse was gewekt toen Theo, tijdens één van zijn spontane koffiebezoekjes vertelde over het boek van Corlien Doodkorte "Geen grappen God!". Pas geleden was het zover, het boek kwam op de markt en natuurlijk bestelde ik het meteen. Geen idee waar ik in deze hectische tijd een moment zou hebben om in alle rust in een boek te duiken, maar je kunt 'm maar op je nachtkastje hebben liggen.

Vanmiddag heb ik 'm uitgelezen. 't Was net niet in één adem. Wat een verhaal! Corlien die de ene na de andere ernstige, ongeneeslijke aandoening krijgt (waaronder Parkinson), afscheid aan het nemen is van haar man en kinderen, van het leven, en dan, zonder er naar op zoek te zijn een onvoorstelbaar wonder meemaakt: Ze wordt na een spontaan gebed van iemand die het op zijn hart kreeg om voor haar te bidden tijdens een bijeenkomst, voor 90% genezen van Parkinson!
Een wonder van God. Geweldig! Een tweede leven, toch nog je kinderen en kleinkinderen kunnen op zien groeien, en toch... een worsteling. Waarom zij wel en zoveel anderen niet?
Op openhartige, ontroerende en zeer herkenbare wijze beschrijft Corlien in haar boek alle vragen die er na het wonder op haar afkomen en waar gewoon geen passende antwoorden op te vinden zijn. Geen gesmijt met Bijbelteksten, geen veroordeling voor anderen die niet genezen, geen goedkope antwoorden of clichés, gewoon eerlijk zoals het is.

Ik ben onder de indruk. Het is een thema waar ik zo vaak mee bezig ben, door de dingen die ik mee maak in mijn werk en met de mensen om me heen. Met regelmaat kom ik bij een lieve, gelovige vrouw met vergevorderde MS. Er is zoveel voor en met haar gebeden, maar de ziekte bleef doorgaan. Zelfs toen ze alleen haar handen nog maar kon gebruiken. Het was het allerlaatste stukje zelfstandigheid. Nog zelf een cd aan kunnen zetten, de bladzijde van je boek omslaan. Je neus snuiten, even jeuken op je hoofd, je rolstoel voortbewegen,een slokje water nemen, telefoneren. Ze droeg haar ziekte zonder klagen of opstandigheid en keek altijd naar wat ze nog wel kon. De kracht in haar handen werd minder en het gebed nam toe. Tevergeefs. Inmiddels is ze volledig afhankelijk van mensen om haar heen voor alles, echt alles wat er op een dag gebeurt. Waarom deed God niets? Waarom stopte Hij de ziekte niet? Had ze geen geloof genoeg, of is er verkeerd gebeden? Is het een straf?

Ik denk aan Richard en Marije die in één jaar tijd twee keer bij een open graf stonden om hun zoontjes Levi en Ezra te begraven. Eerst Levi, die niet bestemd was voor het leven hier op aarde omdat zijn hersenen niet goed waren aangelegd. Levi die zo welkom was, met alle liefde door Marije is gedragen en die als bijzonder geschenk 33 uur mocht leven waarna hij terugkeerde naar Zijn schepper. Nog geen jaar later werd Ezra geboren. Weer waren er grote zorgen, ook al ging het om een totaal andere aandoening. Wat is er intens gebeden voor een wonder. Wat waren we vol vertrouwen en geloof dat het goed zou komen. Ook toen Ezra geboren werd en bleek dat zijn hartje niet goed was. Het was te opereren! In het ziekenhuis beleefden Marije en Richard intense weken en gebeurden er wonderlijke dingen. Familie, vrienden en gemeenteleden leefden mee en als er ontwikkelingen waren gingen we er met z'n allen in gebed tegen aan. Tot die maandagochtend, drie weken na zijn geboorte, het berichtje kwam dat Ezra naar Huis was, in de armen van zijn Vader, naar zijn broer Levi. Waarom twee kinderen uit één gezin? Had God niet gezien wat voor getuigenis het korte leventje van Levi achtergelaten had en met hoeveel kracht en passie Marije en Richard hun mannetje omarmd en weer losgelaten hadden? Wat zou de schade zijn voor hun twee kinderen, als ze twee keer een broertje moeten begraven? Kun je dat dragen en wat doet dat met je Godsbeeld? Zou het geen onnoemelijk getuigenis zijn geweest als God groots had ingegrepen en het hartje van Ezra helemaal heel had gemaakt? Ik krijg nu bijna de neiging om in navolging van "Geen grappen God!" een boek te schrijven met als titel: "Geen slimme zet God!"

Ik denk aan nog zoveel andere situaties waarbij intens gebeden is, maar niets gebeurd is, of misschien moet ik het anders zeggen: niets zichtbaars. En dan het verhaal van Corlien. En zo'n verhaal hebben wij al eerder meegemaakt met een vriend van ons die door een zeldzame aandoening volledig afhankelijk raakte, niet meer kon lopen, aan rolstoel gebonden was en nog slechts kon schilderen met zijn mond. Hij genas spontaan na een gebedsbijeenkomst waar het eigenlijk helemaal niet speciaal ging om genezing. Hij was er niet eens echt naar op zoek, want hij had geaccepteerd dat het was zoals het was. Ik herinner me nog zijn moeite om weer van de uitkeringen en voorzieningen af te komen omdat de medewerkers bij de instanties niet konden geloven dat hij weer kon lopen en functioneren! Wonderen gebeuren dus wel, ook vandaag!

Maar waarom dan wel bij de één en niet bij de ander? En hoe zit het met al die teksten in de Bijbel die vol beloften staan? Teksten over gelovig gebed die de zieke zal genezen, of over nog grotere dingen doen dan die Jezus deed? Teksten over het zalven van zieken, over geloof en genezing?
Ik ben blij dat Corlien geen gooi heeft gedaan naar een antwoord, maar dat ze in alle eerlijkheid de vragen en twijfels er gewoon laat zijn en het boek eindigt met een prachtige opmerking: "God heeft mij niet genezen, maar Hij heeft wel een wonder gedaan!"

Vanmiddag toen ik, heerlijk liggend in de hangmat in onze achtertuin, het boek uit had en ik nog een kwartiertje had voordat de kinderen uit school kwamen, dacht ik na. Om me heen was het stil, geen stemmen, geen auto's. Alleen het ruisen van de bladeren en hier en daar een vogel. Even mijn gedachten laten gaan over alles wat ik had gelezen en over al die situaties van de afgelopen jaren die ik niet goed kan plaatsen. Mijn blik viel op het appelboompje naast me waar dit jaar voor het eerst in drie jaar twee appeltjes aan groeien. In het voorjaar heeft hij gebloeid en opeens zag ik heel klein en minuscuul een vruchtje tevoorschijn komen. Wonderlijk. Dat is iets dat ik niet zou kunnen maken. Het ontstaat gewoon. Ik heb er niets aan gedaan. De zon heeft erop geschenen, de regen heeft de aarde bevochtigd en ik heb zelfs geen mest gegeven. Twee jaar gebeurde er niets, en nu opeens twee appeltjes.

Een wonder is geen wonder meer als we er een formule op los kunnen laten. Een wonder is geen wonder meer als we door aan voorwaarden (geloven of bidden of vasten of... ) te voldoen ontvangen wat we wensen. Een wonder is geen wonder meer als we het door onze inspanningen verdienen.
Wij hebben de behoefte aan voorspelbaarheid. We willen dingen kunnen plaatsen en verklaren. We willen de zin van de gebeurtenissen doorgronden voordat we ze kunnen accepteren. We willen kunnen begrijpen waarom dingen gaan zoals ze gaan, of een schuldige aan kunnen wijzen als dingen mis gaan. En juist die dingen hebben niets met een wonder te maken!
Een tekst die mij de afgelopen jaren rust en houvast geeft is deze:
Dit zegt de Heer:

‘Jullie plannen zijn niet de Mijne,
Ik ga andere wegen dan jullie.
Zoals de hemel uitreikt boven de aarde,

zo ook gaan Mijn wegen jullie wegen te boven,
zo ook overtreffen Mijn plannen die van jullie.'

(Jesaja 55:8 en 9) 

Hoe graag we het ook willen, we kunnen God niet voor- of narekenen! Hij is God en wij zijn mensen. We denken anders, we beslissen anders, we hebben compleet andere ideeën over tijd, over leven, over wat goed en niet goed voor ons is. Wij kunnen doen wat in ons vermogen ligt, en dat is goed, maar de uitkomst mogen we los laten. Misschien gaat het zoals wij denken, misschien ook niet. Maar hoe het ook gaat we mogen erop vertrouwen dat God ons niet alleen laat gaan. Want dat heeft Hij beloofd: 

Waad je door het water, Ik sta naast je.
Steek je rivieren over, je wordt niet meegesleurd.

Loop je door vuur, je zult niet verbranden,
de vlammen verschroeien je niet.
(Jesaja 43:2) 

Soms zal God ingrijpen met een wonder. Soms geneest Hij. Hij is verrassend creatief en komt uit de meest onverwachte hoek tevoorschijn. Juist dan als wij het niet verwachten. Dat is mijn God! Soms lijkt Hij stil en afwezig, maar ik denk dat ik er geen idee van heb wat Hij dan op de achtergrond aan het bedenken is. Hij is niet voorspelbaar en zeker geen Sinterklaas. Hij denkt in zoveel meer dimensies dan ik. En ondanks mijn beperkte vermogens en verstand, ondanks mijn gebreken en fouten, houdt Hij van mij. Misschien glimlacht Hij wel als Hij ons geworstel ziet omdat Hij allang de uitkomst weet. En die is goed! Daar ben ik van overtuigd. Het beste komt nog! Voor de één zal het hier op aarde al heel goed zijn, en voor een ander hierna. 

Hij is betrouwbaar, wat mensen ook over hem zeggen en hoe onbetrouwbaar Zijn volgelingen soms ook zijn.

Ik doe mijn ogen nog heel even dicht en hoor de bladeren van de boom die een paar maanden geleden nog kaal was. Wonderlijk. De wind speelt ermee en mijn gedachten komen tot rust. 

Laat God God zijn, en laat een wonder een wonder blijven.
Ik laat me verrassen.

- Het boek "Geen Grappen God" is te bestellen bij www.vrijzijn.nl)-

De bergbeklimmer

Het is 31 mei 2016. Ik loop richting de ingang van de kerk. Een veldbloem in mijn hand. Om mij heen zie ik anderen ook gaan. Ook met een bloem. De zon schijnt, de vogels fluiten. Het is een prachtige dag.
Een prachtige dag die ook een hele verdrietige dag is voor mijn vriendin en haar familie.
26 maart, op stille zaterdag, krijgt de vader van Pauline een herseninfarct tijdens het mountainbiken. Hoewel de artsen vechten voor zijn leven is de schade onherstelbaar groot. Spannende dagen volgen. Intense weken volgen. Het ziekenhuis wordt verpleeghuis maar het blijft zorgelijk. En dan komt vorige week maandagochtend een berichtje van Pauline: "Mijn vader is overleden!"
Wat een schok, wat onwerkelijk, wat onverwacht toch nog. Opeens is daar een eind gekomen aan het leven van een man die nog midden in het leven stond! Een man, een echtgenoot, een vader, een opa, een vriend, een organist, een collega, een buur, een voorzitter, een graag gezien mens!

Een paar dagen later valt de rouwkaart op de mat. Op de voorkant staat een prachtige foto van Kees, zo heet hij, waar hij bovenop een berg staat terwijl hij het kruis dat daar geplaatst is vasthoudt. Ik krijg er kippenvel van. Ik heb hem niet persoonlijk gekend, maar als ik zo naar die foto kijk dan straalt de kracht en levenslust ervan af! Hij is niet meer hier. Wat moet dat een immens gemis zijn! Ik kan niet veel meer doen dan een kaart sturen en af en toe iets van me laten horen. We wonen een eind uit elkaar, maar gelukkig kunnen we berichtjes over en weer sturen.
Ik beloof om naar de begrafenis te komen. Dat is wat ik kan doen, al is het via de zijlijn, een stukje meelopen op de weg die Pauline te gaan heeft.

De kerk vult zich langzaam maar zeker. Op de witte muur boven de preekstoel worden foto's vertoond van het leven van Kees. Het genieten spat ervan af. Reizen, kleinkinderen, een goed glas wijn, vakanties met vrienden, ook het visitekaartje van Kees want dat het een hardwerkende man was had ik al van Pauline gehoord. Er zijn foto's van Kees achter het orgel en van een trotse vader die zijn dochter weggeeft aan haar man. Al kijkend krijg ik de indruk dat dit leven voor de volle 100% geleefd is! Alles wat erin zat is eruit gehaald.

Het orgel begint te spelen en de dienst begint. De familie komt binnen. De kinderen, een kleinzoon en een vriend dragen Kees naar binnen en zetten de kist op de daarvoor bestemde plek. Een markante foto en een prachtig bloemstuk staan op de kist. Twee kleindochters ontsteken het licht door de kaarsen aan te steken. Treffend klinken de woorden:
'Als alles duister is
Ontsteek dan een lichtend licht
Een licht dat nooit meer dooft...'

Duister is het... er zijn vragen waar geen antwoord op zal komen. Het verdriet is tastbaar aanwezig. Het is ook zo onwerkelijk allemaal. Tegelijk is daar het licht dat door deze hele dienst aanwezig is. Het licht van hoop, de wetenschap dat het leven van Kees niet opgehouden is. Hij is er, maar op een andere plek. Wie weet kijkt hij wel mee. Dat licht neemt het verdriet niet weg, en dat hoeft ook niet, maar het geeft wel perspectief.

Opa was organist en hoe mooi is het dat de kleinzoon een prachtig stuk op het orgel speelt. In gedachten zie ik voor me hoe opa glimlacht van trots bij het horen van de noten. Ik zucht even diep. We zingen met elkaar, we bidden en de dominee spreekt troostende woorden. Dan komt de echtgenote van Kees aan het woord. Wat moedig, wat krachtig en wat een heerlijke woorden om naar te luisteren. Al luisterend begin ik Kees een klein beetje te kennen en ik probeer de foto's die ik gezien heb te koppelen aan het verhaal dat verteld wordt.
Er wordt nog meer muziek gemaakt. Dochter en kleindochter spelen samen harp. Een betraand gezicht van de kleindochter, maar toch doet ze het. Samen met haar moeder speelt ze een lied. Het voelt als eerbetoon aan een vader en opa die geliefd is.
Er klinken woorden uit de bijbel. Kees was een fanatiek bergbeklimmer en de psalm bij uitstek voor bergbeklimmers is toch wel psalm 121.
 "Ik hef mijn ogen op naar de bergen, waar komt mijn hulp vandaan? Mijn hulp is van de Here, Die hemel en aarde gemaakt heeft..." Ik luister naar de voor mij zo bekende woorden en denk aan de rouwkaart waar Kees zo'n berg getrotseerd heeft en zich vasthoudt aan het kruis. Zijn hulp was van de Here...
We zingen de psalm met elkaar. Dan is het woord aan een goede vriend van Kees. Hoe bizar is het dat hij daar staat en vertelt hoe hij zijn vriendschap met Kees beleeft heeft. Eigenlijk, zo vertelt hij, waren dat woorden die bestemd waren voor de 40-jarige bruiloft die eraan zat te komen. Er gaat even een steek door mijn hart. Zoveel plannen, zoveel dromen en zo'n abrupt einde... Ik huil als ik de afscheidswoorden hoor. Het gaat door merg en been.

Ook de dominee spreekt. Haar woorden zijn meelevend, betrokken en troostend. Ze heeft aandacht voor iedereen. Ze haalt dingen aan uit het leven van Kees en bemoedigt de familie en vrienden. Dan is er weer muziek. De tonen van harp en fluit klinken helder door de kerkzaal.
Pauline gaat het podium op. Haar papa is niet meer en ze deelt haar herinneringen. Ik ben trots op haar en laat mijn tranen de vrije loop. Haar verhaal is puur, echt. Zoals zij het beleefd heeft. Wat een krachtige vader heeft ze gehad, en ja, tegen zo'n sterk persoon loop je soms ook wel eens aan en dat kan botsen. Maar ach... zo is het leven.
De dominee sluit de dienst af en we zingen elkaar een zegen toe. Ik ken het lied niet maar het raakt me.

Ga met God, en Hij zal met je zijn.
Jou nabij op al je wegen
met zijn raad en troost en zegen.
Ga met God en Hij zal met je zijn.

Ga met God en Hij zal met je zijn:
bij gevaar, in bange tijden,
over jou zijn vleugels spreiden.
Ga met God en Hij zal met je zijn.

Ga met God en Hij zal met je zijn:
in zijn liefde je bewaren,
in de dood je leven sparen.
Ga met God en Hij zal met je zijn.

Ga met God en Hij zal met je zijn,
tot wij weer elkaar ontmoeten,
in zijn naam elkaar begroeten.
Ga met God en Hij zal met je zijn.

Hoe mooi zijn die laatste regels bij zo'n schijnbaar definitief afscheid.
De familie verlaat de kerk om op weg te gaan naar de begraafplaats. Wij volgen en verzamelen ons op de prachtige begraafplaats om daar in stilte met de familie mee te gaan naar de laatste rustplaats van Kees. Ik vind het aangrijpend. Het open graf, de kist die langzaam naar beneden daalt, de familie zo verdrietig...
"Nu jaagt de dood geen angst meer aan, want alles, alles, is voldaan...!", klinken de tonen van de dwarsfluit. In mijn hoofd zing ik het mee. We bidden met elkaar het onze vader en krijgen de zegen mee van de dominee.
Ik loop langs het open graf, knik nog even naar de familie, ben ontroerd door het tafereel en loop vol gedachten over de begraafplaats. Af en toe werp ik een blik op een grafsteen. Ik realiseer me dat achter elke steen een verhaal zit.

We ontmoeten elkaar nog even in de kerk. Er is koffie en gebak. Op de tafel staat de foto van Kees. Hij heeft een berg beklommen en is nu op de top! De familie kijkt tegen een berg op. Het voelt nog zo onwerkelijk. Hoe zal het zijn om thuis te komen in een huis zonder man, vader en opa?
Ik ben blij dat ik Pauline even spreek en zie hoeveel mensen er betrokken zijn en hulp en steun aanbieden. Ze staan er niet alleen voor. Dat doet me goed. Ze hebben elkaar, ze hebben hoop. Het verdriet mag er zijn, nu nog rauw en overweldigend, logisch ook. Een einde aan een heftige periode.

Stil rijd ik naar huis. Onderweg valt het me op hoeveel veldbloemen, de bloemen waar Kees van hield, er juist nu bloeien. Ik denk weer aan de tekst die vanmorgen in mijn gedachten kwam.
Kort is het leven van een mens,
hij is als een bloem in het gras:
een windvlaag, en het is gedaan,
je vindt haar niet meer terug. (Psalm 103)

Het leven is kort en het kan zomaar voorbij zijn. Leef het intens! Dat is wat ik vandaag gezien heb. Wat rest zijn de herinneringen die gekoesterd mogen worden! En samen beklimmen we de berg in de hoop op een weerzien!

Lieve Pauline en familie... sterkte!

Blauwe ballonnen...

8 mei 2015
Een onvergetelijke dag voor Richard, Marije, Eva en Boaz. Na bijna 9 maanden wordt Levi geboren. Levi die zo geliefd en gewenst was maar waarvan we wisten dat hij hier op aarde niet lang te leven zou hebben. 33 kostbare uren mocht hij bij zijn papa en mama zijn en konden zijn trotse broer en zus hem knuffelen en kusjes geven. Toen ging hij naar zijn hemelse Vader.

8 mei 2016
Een grote bos blauwe ballonnen vol helium in de stevige hand van Richard. Eén voor één druppelen de familieleden en vrienden met hun kinderen binnen in het overdekte deel bij de ingang van de begraafplaats. Vandaag is het de geboortedag van Levi. Het is alweer een jaar geleden! Wat is er in dat jaar ontzettend veel gebeurd. Wat is de tijd voorbij gevlogen en tegelijk lijkt het al zoveel langer dan een jaar geleden dat Levi geboren werd. Marije raakte opnieuw in verwachting. Maar weer waren er zorgen. Hele andere zorgen als toen bij Levi, maar levensbedreigend voor het kleine mannetje dat bij Marije groeide. Toch was er hoop en geloof. Het zou toch niet weer gebeuren? Hoeveel kan een mens dragen? Op 22 maart werd Ezra geboren. Spannende weken volgden. Weken waarin Richard en Marije in het Ronald Mc Donalds huis zo dicht mogelijk bij Ezra in de buurt waren en waarin Eva en Boaz bij de opa's en oma's wachtten op het moment dat de kleine Ezra thuis zou komen. Maar het liep anders. Op 11 april ging Ezra naar zijn eeuwige thuis waar zijn plekje al bereid was. Het verdriet is enorm. De leegte voelt immens.
Ezra werd begraven bij zijn broer. Twee geliefde kinderen in één jaar tijd.

Het ziet er feestelijk uit. De blauwe ballonnen zijn uitgedeeld aan de kinderen en de volwassenen. Het zijn er 50 en met elkaar lopen we richting het graf van Levi en Ezra. Broer en zus huppelen vrolijk mee. Hoe vertrouwd is deze plek inmiddels voor hen geworden. Het voelt zo tegenstrijdig. Zo zou het niet moeten zijn. Een begraafplaats hoort niet thuis in een onbezorgd kinderleven. We staan om het graf heen. Ik kijk naar de foto's die er staan, naar de kostbaarheden vol symboliek die inmiddels op het graf verzameld zijn. Het is een mooi plekje geworden vol herinneringen. Mijn oog valt op een fles die op het graf ligt. Er hangt een bordje aan 'Eindbestemming'. In mijn gedachten komt een tekst die ik zo troostend vind.

Mijn omzwervingen hebt u opgetekend,

mijn tranen opgevangen in een kruik.

Hebt u ze niet vermeld in uw boek?
(Psalm 56:9)

God is hierbij. God was erbij een jaar geleden, en op 11 april. Hij ziet het verdriet en de tranen. Hij draait Zijn hoofd niet om, maar Hij vangt iedere traan op en bewaart die in een fles. Ze zijn kostbaar voor Hem. Als wij lijden, lijdt Hij mee! Hij laat ons niet alleen met ons verdriet. Ook Marije en Richard niet. 

Opa laat de eerste ballon op. Het is bijzonder. De wind staat precies de goede kant op zodat de ballon naar de open hemel wordt geblazen en niet in de bomen, die om de begraafplaats heen staan, terecht komt. We laten allemaal de ballonnen los. Een bijzonder gezicht. De ballonnen schitteren in het zonlicht en de wind blaast ze omhoog tot het kleine stipjes zijn. Aan een groepje van drie ballonnen hangt een tekening van Boaz. De ballonnen van Eva willen niet opstijgen omdat het zelfgemaakte armbandje toch te zwaar is voor de helium. Het armbandje wordt losgemaakt en Eva gooit het even vrolijk bij de andere spulletjes op het graf. Dan gaan ook haar ballonnen omhoog. Met een brief eraan. Zelf geschreven.

Loslaten. Misschien wel de moeilijkste les die Marije en Richard moesten leren het afgelopen jaar. Die wij allemaal op verschillende momenten in ons leven moeten leren. Loslaten heeft te maken met acceptatie. Het erkennen dat het is zoals het is en dat wij daar niets aan kunnen veranderen. Maar kan dat wel, kun je twee keer achter elkaar een kind wat je zo lief is loslaten, laten gaan? Loslaten is de controle over de gebeurtenissen uit handen geven. En dat kan alleen maar als je vertrouwen hebt in iets anders. Iets groters. Iets machtigers. Ik kwam het de afgelopen week weer ergens tegen toen ik bezig was met het schrijven van mijn boek. Dat wij zo graag de dingen willen verklaren, uitleggen. Dat wij een betekenis willen geven aan lijden of onrecht. Dat we soms ook nog denken dat we Gods weg met ons leven wel kunnen uitstippelen of op z'n minst een bepaalde kant op kunnen duwen. Een kant die wij acceptabel vinden. Maar soms gaat het anders en zijn Gods wegen met ons onbegrijpelijk en onnavolgbaar. Voor ons dan... want ik ben er zeker van dat God niet in paniek is. Hij is in staat om te bouwen met puin. Om uit de brokstukken van ons leven een schitterend bouwwerk tevoorschijn te halen. Hoe mooi is het dat deze prachtige blauwe ballonnen de open hemel worden ingeblazen. Daar waar wij soms het gevoel hebben dat onze ballonnen vast komen te zitten in een boom of knappen omdat ze iets scherps raken onderweg, en de hemel nooit bereiken, is het net alsof God vandaag zegt: 'Laat het maar los! Laat Levi maar los, laat Ezra maar los, laat je zorgen maar los, je verdriet, je pijn, je vragen en boosheid! Ik sta klaar om het van je over te nemen!' Misschien, misschien zouden we allemaal eens wat ballonnen moeten oplaten met daaraan vastgemaakt een zelf geschreven brief. Wordt als de kinderen!

We staan daar met elkaar. Woorden zijn niet nodig. Niemand verwacht dat ook. Wat valt er te zeggen? Soms is zwijgen het beste dat je kunt doen. 'Zullen we taart gaan eten?', stelt Marije voor en dan gaat ieder op eigen gelegenheid naar het huis van de familie.
Ik loop nog even een stukje, samen met Damian, over de begraafplaats. Ik voel zijn handje in de mijne en samen praten we over wat we allemaal zien. Damian is vooral onder de indruk van een grafje vol met prachtige knikkers. Een ander graf, met een tuinkabouter vindt hij niks, zo zegt hij. Hij moet grinniken om sommige namen op de grafstenen en samen hebben we het er nog even over dat het alleen maar de lichamen zijn die hier begraven liggen, maar dat Levi en Ezra een heel mooi en compleet nieuw lichaam hebben gekregen in de hemel. 'Misschien vieren ze daar vandaag ook wel feest!', oppert Damian.

We fietsen naar het huis van Marije en Richard. Een prachtige taart staat daar klaar. Een taart met de foto van Levi. De kinderen zijn de plechtigheid allang vergeten en spelen met elkaar. Een groepje meiden vlecht elkaars haren, en de jongens ravotten in de tuin van de buren. Het is prachtig weer en we kunnen allemaal in de tuin zitten. De zon schijnt stralend en er wordt gezellig met elkaar gesproken terwijl we genieten van de heerlijke taart. Ik heb voor Richard en Marije een bord laten maken met hun namen en in het midden een tekst. De tekst die een jaar geleden in mijn gedachten kwam toen ik het praatje voor de afscheidsdienst van Levi voorbereidde en die 'toevallig' ook de trouwtekst van Richard en Marije bleek te zijn.
'Geprezen zij de Here, dag aan dag draagt Hij ons.'
Dat is een belofte die overeind blijft. Hij draagt Levi en Ezra in Zijn armen. Hij draagt Richard en Marije, Eva en Boaz door dit leven heen. Hij draagt ons. Er zijn periodes dat we prima zelf kunnen lopen, of waarin we denken dat we het niet nodig hebben om gedragen te worden. Maar als we op het punt komen dat we zelf niet verder kunnen, dan mogen we erop vertrouwen dat Gods belofte waar is. Hij draagt ons. Elke dag.

Op mijn gemak fiets ik naar huis. Ik bedenk me dat dit de meest gedenkwaardige Moederdag van mijn leven tot nu toe is. Een dag vol indrukken.
Levi, hij die verbindt. De bijzondere betekenis van zijn naam die zo waar geworden is. Wat een impact heeft zijn korte zijn hier op aarde gehad. Hoeveel mensen zijn geraakt en stil gezet door zijn geboorte en overlijden. Dat maakt het gemis niet minder en neemt het verdriet niet weg, maar het geeft wel troost. Levi zal nooit worden vergeten. Hij leeft verder op de beste plek waar je zijn kunt,  en wij nemen hem mee als een kostbare, onvergetelijke herinnering die een onuitwisbare indruk heeft achter gelaten.
Als ik de straat uit fiets, rennen Eva en Boaz met hun vriendjes langs. Ze gaan volledig op in hun spel. Zachtjes bid ik dat ze deze dag als een feest beleven en ik vraag om kracht voor Richard en Marije om dit enorme gemis te kunnen dragen, dat ze de dragende handen van God tastbaar zullen ervaren, misschien wel door onze handen heen.

Stil

Het is nog geen jaar geleden dat we afscheid namen van Levi, het zoontje van Richard en Marije, waarvan we wisten dat er voor hem geen toekomst op aarde zou zijn. De 33 kostbare uren die hij bij zijn ouders en broertje en zusje mocht zijn waren een cadeau. Indrukwekkend en aangrijpend was de afscheidsdienst die een paar dagen later gehouden werd.
Iets dat je maar één keer in je leven mee wilt maken. Of liever helemaal niet. Want een kindje wordt geboren om te leven!
Maar we hebben het niet voor het zeggen. We hebben allemaal een idee van hoe het leven eruit zou moeten zien, wat eerlijk is, wat onrechtvaardig is, hoe het leed verdeeld zou moeten worden. Maar we hebben er geen controle over. We hebben verlangens en wensen maar weten niet of die ooit vervuld gaan worden.
Marije raakte opnieuw in verwachting maar ook dit kindje zal opgroeien bij zijn hemelse Vader. Ezra heeft 3 weken geleefd. Er is gevochten voor zijn bestaan. Hij onderging een ingrijpende operatie en kreeg de beste zorg die er was. Tevergeefs. Afgelopen maandag is hij gestorven.
Ik ben verward en ontdaan. Hoe kan dit? Hoe moeten Richard en Marije dit dragen? Hoe kunnen Eva en Boaz dit een plekje geven? Wat moet er door de opa's en oma's heengaan? Hoeveel kan een mens aan? Ik voel me machteloos want er is niets dat je kunt doen om dit rauwe verdriet te verzachten. Niets dan bidden om kracht, moed en troost.
 

Lieve Ezra,

Daar lig je dan, in je bedje... stil. Je bent er, maar je bent er ook niet meer.

Wat hebben we uitgekeken naar jouw komst! Wat waren er ook veel zorgen toen jouw papa en mama hoorden dat er iets niet goed was met jouw hartje. Maar toen zat je nog heel veilig in mama's buik. Ik weet nog dat mama en ik een keer een wandeling maakten. Onderweg spraken we over jou en over wat er toen nog allemaal onduidelijk was. We liepen die dag ook even naar de begraafplaats waar mama mij liet zien waar Levi's plekje is. Mama vertelde dat ze nog niet wist of ze een steen zouden bestellen, want misschien moesten er wel twee namen op die steen komen... Ik hoopte zo dat dat niet zou gaan gebeuren!

Wat is er veel voor je gebeden Ezra. Door heel veel mensen, door mij. Omdat we geloven dat God echt alles kan. Hij kan zelfs jouw hartje compleet en gezond maken. Ik wist dat zo zeker. Ik wist ook dat we niet altijd krijgen wat we bidden. Dat Gods weg met ons leven soms heel anders gaat dan wij denken en hopen. Maar ik had hoop en geloof. Ook toen keer op keer bleek dat de afwijking nog steeds hetzelfde was.

Ik maakte me niet zo veel zorgen. Soms dacht ik zelfs stiekem: “Jij krijgt de allerbeste moeder, want zij is zelfs een gespecialiseerd verpleegkundige! God had geen betere moeder voor jou kunnen bedenken.”
De laatste dagen voordat je geboren werd maakte mama en ik nog opmerkingen over hoe het zou gaan. Dat mama vast wel bij de vrouwendag van de kerk zou kunnen zijn, omdat God nog steeds een wonder kon doen. We waren echt zo vol vertrouwen.

En toen opeens ging het heel snel. Je werd geboren! Je was er. Je kreeg een naam: Ezra.
Het was niet goed. Jouw hartje was niet compleet. Het wonder was niet gebeurd. Maar toch bleven we vertrouwen en hoop houden. Want jouw aandoening was te opereren. Er gebeurden wonderlijke dingen in het ziekenhuis terwijl wij thuis voor jou en papa en mama aan het bidden waren. Dat gaf hoop. Bidden helpt!

Toch ging je achteruit. Er bleven zorgen, er kwamen nieuwe zorgen. Maandagochtend, toen ik voor jou aan het bidden was dacht ik aan je broer Levi. Hoe hij al thuis was. Zou dat ook jouw bestemming zijn? Of was dat een ongelovige gedachte? Ik besloot het bij God te laten. Hij heeft jouw tijden in Zijn hand. Ik stuurde mama een berichtje dat ze haar hart moest volgen, ook al wilden de dokters misschien anders. Een paar uur later kwam het bericht dat je naar Huis was gegaan. In mama's armen, overgenomen door Vaders beschermende handen. Voor jou is dat de allerbeste plek lieve Ezra, maar wat hadden we het graag anders gezien! Wat hadden Eva en Boaz jou graag als klein broertje willen knuffelen en flesjes geven. Wat hadden papa en mama graag met al hun liefde en zorg er voor jou willen zijn! Jou zien opgroeien, met je meegaan als je weer naar het ziekenhuis zou moeten, er voor jou zijn...
Nu moeten ze jou loslaten, moeten wij jou loslaten. En ook al weten we dat het maar een afscheid voor even is, en dat jij nu geen pijn meer hebt en helemaal heel bent, het voelt als een enorm gemis. Het verdriet is groot. We begrijpen het niet. We wilden het zo ook niet! Het is onvoorstelbaar dat we binnen een jaar twee broers verwachten en hen allebei weer moeten laten gaan.

Ik denk terug aan een preek die we hoorden vlak voordat jij geboren werd. Het ging over de Here Jezus. Hoe Hij bad of Hij de weg naar de dood, naar het kruis, niet hoefde te gaan. Hij bad en sloot af met “Maar Uw wil geschiedde...”, en Hij stierf aan het kruis. Maar gelukkig is verhaal daarmee niet afgelopen. We weten dat de Here Jezus de dood overwon en dat er daarom eeuwig leven voor jou en ons is! De dood is niet het laatste. Het verhaal gaat verder. Jouw verhaal gaat verder. En er komt een dag dat er een weerzien is.

Jouw tranen, en Levi's tranen, zijn al van jullie ogen gewist en jullie worden gekoesterd door de meest liefdevolle armen ter wereld. De tranen van papa en mama, Eva en Boaz, die vangt God op in een fles. Hij ziet ze en Hij zal hen dragen zoals Hij jou draagt. Zo zijn jullie toch verbonden. En op een dag zal die liefdevolle Vader alle tranen drogen en zal er geen ziekte, pijn en dood meer zijn.

Tot ziens lieve Ezra!

Judith

Ik heb vragen. Vragen aan God. Er komt stoom uit mijn lijntje met God en de vonken spatten er hier en daar af. En dat mag. Wat zou ik graag de bedoeling hiervan begrijpen. Is dat er eigenlijk wel? Er is zo'n behoefte bij ons mensen om dingen te kunnen plaatsen en betekenis te kunnen geven. Maar dat kan nu niet. Nog niet. Niet op dit moment. Nu is er alleen maar het verdriet, de leegte, het gemis. En alle woorden waarmee je het probeert te verklaren zijn hol en zinloos.
Dat verdriet, de pijn, de boosheid, het onbegrip, de vragen, die mogen er zijn. Zo lang als het nodig is. Het is een grote gapende wond. Onze neiging is om een wond zo snel mogelijk te hechten en er een pleister overheen te plakken. Maar dat is niet de beste manier van genezen. Genezen gaat langzaam. Eerst moet de troep uit de wond en dan kan het heel langzaam, van binnenuit, herstellen. Een tijdrovend proces, een pijnlijk proces. En het litteken zal altijd zichtbaar blijven, en soms opspelen of irriteren.
Een lichaam moet de wond zelf genezen. Niemand anders kan dat doen. En dat is waarom het nu zo machteloos voelt voor ons die bij Marije en Richard betrokken zijn. Maar wat we wel kunnen is er voor hen zijn. De omstandigheden voor het herstel zo gunstig mogelijk maken. Misschien een helende of verzachtende zalf aanbrengen en hen helpen waar nodig. In de kleine dingen en vooral door er te zijn. Dat maakt het gemis niet minder, maar laten we hen dragen en hen helpen dragen. Vanuit de wetenschap dat het God is die ons allemaal draagt.