De bergbeklimmer

Het is 31 mei 2016. Ik loop richting de ingang van de kerk. Een veldbloem in mijn hand. Om mij heen zie ik anderen ook gaan. Ook met een bloem. De zon schijnt, de vogels fluiten. Het is een prachtige dag.
Een prachtige dag die ook een hele verdrietige dag is voor mijn vriendin en haar familie.
26 maart, op stille zaterdag, krijgt de vader van Pauline een herseninfarct tijdens het mountainbiken. Hoewel de artsen vechten voor zijn leven is de schade onherstelbaar groot. Spannende dagen volgen. Intense weken volgen. Het ziekenhuis wordt verpleeghuis maar het blijft zorgelijk. En dan komt vorige week maandagochtend een berichtje van Pauline: "Mijn vader is overleden!"
Wat een schok, wat onwerkelijk, wat onverwacht toch nog. Opeens is daar een eind gekomen aan het leven van een man die nog midden in het leven stond! Een man, een echtgenoot, een vader, een opa, een vriend, een organist, een collega, een buur, een voorzitter, een graag gezien mens!

Een paar dagen later valt de rouwkaart op de mat. Op de voorkant staat een prachtige foto van Kees, zo heet hij, waar hij bovenop een berg staat terwijl hij het kruis dat daar geplaatst is vasthoudt. Ik krijg er kippenvel van. Ik heb hem niet persoonlijk gekend, maar als ik zo naar die foto kijk dan straalt de kracht en levenslust ervan af! Hij is niet meer hier. Wat moet dat een immens gemis zijn! Ik kan niet veel meer doen dan een kaart sturen en af en toe iets van me laten horen. We wonen een eind uit elkaar, maar gelukkig kunnen we berichtjes over en weer sturen.
Ik beloof om naar de begrafenis te komen. Dat is wat ik kan doen, al is het via de zijlijn, een stukje meelopen op de weg die Pauline te gaan heeft.

De kerk vult zich langzaam maar zeker. Op de witte muur boven de preekstoel worden foto's vertoond van het leven van Kees. Het genieten spat ervan af. Reizen, kleinkinderen, een goed glas wijn, vakanties met vrienden, ook het visitekaartje van Kees want dat het een hardwerkende man was had ik al van Pauline gehoord. Er zijn foto's van Kees achter het orgel en van een trotse vader die zijn dochter weggeeft aan haar man. Al kijkend krijg ik de indruk dat dit leven voor de volle 100% geleefd is! Alles wat erin zat is eruit gehaald.

Het orgel begint te spelen en de dienst begint. De familie komt binnen. De kinderen, een kleinzoon en een vriend dragen Kees naar binnen en zetten de kist op de daarvoor bestemde plek. Een markante foto en een prachtig bloemstuk staan op de kist. Twee kleindochters ontsteken het licht door de kaarsen aan te steken. Treffend klinken de woorden:
'Als alles duister is
Ontsteek dan een lichtend licht
Een licht dat nooit meer dooft...'

Duister is het... er zijn vragen waar geen antwoord op zal komen. Het verdriet is tastbaar aanwezig. Het is ook zo onwerkelijk allemaal. Tegelijk is daar het licht dat door deze hele dienst aanwezig is. Het licht van hoop, de wetenschap dat het leven van Kees niet opgehouden is. Hij is er, maar op een andere plek. Wie weet kijkt hij wel mee. Dat licht neemt het verdriet niet weg, en dat hoeft ook niet, maar het geeft wel perspectief.

Opa was organist en hoe mooi is het dat de kleinzoon een prachtig stuk op het orgel speelt. In gedachten zie ik voor me hoe opa glimlacht van trots bij het horen van de noten. Ik zucht even diep. We zingen met elkaar, we bidden en de dominee spreekt troostende woorden. Dan komt de echtgenote van Kees aan het woord. Wat moedig, wat krachtig en wat een heerlijke woorden om naar te luisteren. Al luisterend begin ik Kees een klein beetje te kennen en ik probeer de foto's die ik gezien heb te koppelen aan het verhaal dat verteld wordt.
Er wordt nog meer muziek gemaakt. Dochter en kleindochter spelen samen harp. Een betraand gezicht van de kleindochter, maar toch doet ze het. Samen met haar moeder speelt ze een lied. Het voelt als eerbetoon aan een vader en opa die geliefd is.
Er klinken woorden uit de bijbel. Kees was een fanatiek bergbeklimmer en de psalm bij uitstek voor bergbeklimmers is toch wel psalm 121.
 "Ik hef mijn ogen op naar de bergen, waar komt mijn hulp vandaan? Mijn hulp is van de Here, Die hemel en aarde gemaakt heeft..." Ik luister naar de voor mij zo bekende woorden en denk aan de rouwkaart waar Kees zo'n berg getrotseerd heeft en zich vasthoudt aan het kruis. Zijn hulp was van de Here...
We zingen de psalm met elkaar. Dan is het woord aan een goede vriend van Kees. Hoe bizar is het dat hij daar staat en vertelt hoe hij zijn vriendschap met Kees beleeft heeft. Eigenlijk, zo vertelt hij, waren dat woorden die bestemd waren voor de 40-jarige bruiloft die eraan zat te komen. Er gaat even een steek door mijn hart. Zoveel plannen, zoveel dromen en zo'n abrupt einde... Ik huil als ik de afscheidswoorden hoor. Het gaat door merg en been.

Ook de dominee spreekt. Haar woorden zijn meelevend, betrokken en troostend. Ze heeft aandacht voor iedereen. Ze haalt dingen aan uit het leven van Kees en bemoedigt de familie en vrienden. Dan is er weer muziek. De tonen van harp en fluit klinken helder door de kerkzaal.
Pauline gaat het podium op. Haar papa is niet meer en ze deelt haar herinneringen. Ik ben trots op haar en laat mijn tranen de vrije loop. Haar verhaal is puur, echt. Zoals zij het beleefd heeft. Wat een krachtige vader heeft ze gehad, en ja, tegen zo'n sterk persoon loop je soms ook wel eens aan en dat kan botsen. Maar ach... zo is het leven.
De dominee sluit de dienst af en we zingen elkaar een zegen toe. Ik ken het lied niet maar het raakt me.

Ga met God, en Hij zal met je zijn.
Jou nabij op al je wegen
met zijn raad en troost en zegen.
Ga met God en Hij zal met je zijn.

Ga met God en Hij zal met je zijn:
bij gevaar, in bange tijden,
over jou zijn vleugels spreiden.
Ga met God en Hij zal met je zijn.

Ga met God en Hij zal met je zijn:
in zijn liefde je bewaren,
in de dood je leven sparen.
Ga met God en Hij zal met je zijn.

Ga met God en Hij zal met je zijn,
tot wij weer elkaar ontmoeten,
in zijn naam elkaar begroeten.
Ga met God en Hij zal met je zijn.

Hoe mooi zijn die laatste regels bij zo'n schijnbaar definitief afscheid.
De familie verlaat de kerk om op weg te gaan naar de begraafplaats. Wij volgen en verzamelen ons op de prachtige begraafplaats om daar in stilte met de familie mee te gaan naar de laatste rustplaats van Kees. Ik vind het aangrijpend. Het open graf, de kist die langzaam naar beneden daalt, de familie zo verdrietig...
"Nu jaagt de dood geen angst meer aan, want alles, alles, is voldaan...!", klinken de tonen van de dwarsfluit. In mijn hoofd zing ik het mee. We bidden met elkaar het onze vader en krijgen de zegen mee van de dominee.
Ik loop langs het open graf, knik nog even naar de familie, ben ontroerd door het tafereel en loop vol gedachten over de begraafplaats. Af en toe werp ik een blik op een grafsteen. Ik realiseer me dat achter elke steen een verhaal zit.

We ontmoeten elkaar nog even in de kerk. Er is koffie en gebak. Op de tafel staat de foto van Kees. Hij heeft een berg beklommen en is nu op de top! De familie kijkt tegen een berg op. Het voelt nog zo onwerkelijk. Hoe zal het zijn om thuis te komen in een huis zonder man, vader en opa?
Ik ben blij dat ik Pauline even spreek en zie hoeveel mensen er betrokken zijn en hulp en steun aanbieden. Ze staan er niet alleen voor. Dat doet me goed. Ze hebben elkaar, ze hebben hoop. Het verdriet mag er zijn, nu nog rauw en overweldigend, logisch ook. Een einde aan een heftige periode.

Stil rijd ik naar huis. Onderweg valt het me op hoeveel veldbloemen, de bloemen waar Kees van hield, er juist nu bloeien. Ik denk weer aan de tekst die vanmorgen in mijn gedachten kwam.
Kort is het leven van een mens,
hij is als een bloem in het gras:
een windvlaag, en het is gedaan,
je vindt haar niet meer terug. (Psalm 103)

Het leven is kort en het kan zomaar voorbij zijn. Leef het intens! Dat is wat ik vandaag gezien heb. Wat rest zijn de herinneringen die gekoesterd mogen worden! En samen beklimmen we de berg in de hoop op een weerzien!

Lieve Pauline en familie... sterkte!

Als het leven soms pijn doet...

Nog een allerlaatste keer lees ik de aantekeningen door die ik de afgelopen dagen aan het papier heb toevertrouwd. Ik bid dat de woorden door God gebruikt zullen worden om te troosten en moed te geven. Het verdriet is zo groot. Dinsdag ben ik even bij Richard en Marije langs geweest en mocht ik de kleine Levi zien. Wat was hij klein, maar ook zo mooi. Wat lag hij er vredig bij. Maar ook... wat vreselijk verdrietig dat het alleen zijn lichaampje nog maar was. Levi is na 33 kostbare uren terug gekeerd naar Zijn Schepper. Een wonder dat hij er nog zo lang mocht zijn, dat Richard en Marije hun zoon konden koesteren, dat Eva en Boaz hun broertje konden knuffelen en vasthouden. 33 uur... toen kwam het onvermijdelijke moment en moesten Richard en Marije Levi laten gaan. Zijn lichaam mocht nog een paar dagen bij hen blijven en vandaag is de dag gekomen dat we ook daarvan afscheid moeten nemen.

We rijden naar de zaal toe waar de afscheidsdienst gehouden zal worden. Het muziekteam is nog aan het soundchecken en de heldere stem van de zangeres klinkt door de zaal:
"Deze vrede leeft in mij,
ook wanneer mijn afscheid komt,
als een anker voor mijn ziel,
want ik weet: het is goed..."
Ik zucht even en we zoeken een plekje om straks te zitten.

De mensen komen binnen en de zaal loopt langzaam maar zeker vol. Ik zie de ouders van Richard en Marije, familie, veel mensen uit de kerk, wat onbekenden voor mij. Op de achtergrond draait een prachtige film over de afgelopen 9 maanden en de 33 uur dat Levi er mocht zijn. Ik probeer er niet te goed naar te kijken want ik wil mijn emoties nu nog beheersen.
Dan wordt het stil. De begrafenisondernemer, ook een gemeentelid van onze kerk, vraagt ons op te staan. Het muziekteam zet in en terwijl de woorden uit psalm 23 klinken komen Richard, Marije, Eva & Boaz binnen. Boaz zwaait vrolijk naar opa en oma die hij meteen ziet. Een klein wit kistje, met liefde gemaakt door Marije's broers, wordt gedragen door Richard. Een vader die zijn zoon naar zijn laatste rustplaats moet dragen. Er rollen toch tranen over mijn gezicht. Zoveel gedachten, zoveel emoties.

De dienst wordt geopend, er klinken woorden en we bidden.
We zingen met elkaar "Groot is Uw trouw...", het lied dat voor Richard en Marije als een rode draad door hun leven loopt. Gezongen in hun trouwdienst, bij hun doop en vandaag weer. Het is ook zo, Gods trouw was er, is er en zal er zijn. Hij is erbij, ook vandaag op deze moeilijke dag. De kleine Boaz zingt het lied "Ik zag een kuikentje...". Ontroerend klinkt zijn stemmetje door de microfoon: "In de schaduw van Uw vleugels wil ik schuilen o Heer..." Ja, een betere plek is er ook niet te vinden. We hebben het allemaal nodig om zo'n veilige schuilplaats te hebben, om even troost te zoeken en weg te kruipen.

Dan zingt Judith, een gemeentelid, een lied. Haar stem klinkt warm en vol passie en ik laat de woorden met kippenvel op mijn armen op me inwerken:

Als het leven soms pijn doet
en de storm gaat tekeer
in een tijd van moeite en verdriet,
alsof de zon niet meer opkomt
en het altijd donker blijft,
en de ochtend het daglicht nooit meer ziet.

Als ik kom met al m’n vragen,
met m’n twijfels en m’n pijn,
met m’n angst en onveiligheid,
dan lijkt de hemel soms van koper,
geen gebed komt er doorheen
en ik verstik in onzekerheid

Juist op die momenten,
als het echt niet meer gaat
laat me merken, laat me voelen
dat U werkelijk bestaat,
dat uw armen om mij heen zijn
en uw liefde mij omgeeft,
dat ik zal zien, als ik terug kijk,
dat U mij gedragen heeft.

Ik bedenk me hoe wonderlijk de dingen lopen. Hoe God Zijn hand heeft gehad in de afgelopen maanden, maar ook in de dienst van vandaag. Er is geen onderling overleg geweest, ik heb geen liturgie gezien, ik heb Judith niet gevraagd welk lied ze ging zingen en zij mij niet gevraagd welke tekst ik zou gebruiken. Maar alles sluit zo bijzonder mooi op elkaar aan. Dit lied verwoord zo mooi wat er vandaag speelt. De pijn, het verdriet, de vragen... ze mogen er zijn. Maar ook de zekerheid dat God erbij is. Dat Hij draagt, de afgelopen maanden, vandaag en ook hierna. Misschien niet altijd voelbaar of zichtbaar, maar terugkijkend zo duidelijk aanwezig.
We zingen er nog meer liederen over en dan mag ik delen wat ik heb voorbereid.

Geprezen zij de Here.
Dag aan dag draagt Hij ons; die God is ons heil.
Die God is ons een God van uitreddingen,
bij de Here Here zijn uitkomsten tegen de dood. (Ps. 68:20-21)

Het is aangrijpend om de vele huilende mensen voor me te zien. Ik realiseer me zo goed dat een dienst als vandaag veel verder gaat dan alleen het verdriet om Levi. Iedereen die hier is heeft zijn eigen verhaal, draagt zijn eigen pijn of leegte, zijn eigen verlies, met zich mee. Maar midden in het verdriet, in het afscheid dat vandaag genomen moet worden mogen hoopvolle woorden klinken. Woorden van troost, van leven, van hoop! Dat neemt het verdriet niet weg, maar het maakt wel dat het geen wanhopig, uitzichtloos verdriet is. Ik ben dankbaar dat ik dit vandaag mag doen voor Richard en Marije. Dankbaar dat ik mag afsluiten met de woorden van Jezus Zelf: "Ik ben de Opstanding en het Leven, wie in Mij gelooft zal leven, ook al is hij gestorven. En wie in Mij gelooft en leeft zal in eeuwigheid niet sterven..." (Johannes 11:25-26)

Ik ga terug naar mijn plaats en de begrafenisondernemer geeft het woord aan Marije. Die lieve, moedige, krachtige en kwetsbare Marije... wat een getuigenis geeft ze. Daar, zittend naast haar rots in de branding, vertelt ze over de afgelopen maanden, over Levi, over hoe God de weg voor hen gebaand heeft, hoe de naam Levi (hij die verbindt) zo'n enorme werkelijkheid is geworden. In de gemeente, in de familie, zelfs onbekenden die door het verhaal van Levi herstel vonden voor leed in hun eigen leven. Maar misschien nog wel het grootste wonder, hoe Levi Richard en Marije weer opnieuw aan elkaar verbonden heeft.
De tranen stromen over mijn gezicht. Wat houd ik veel van deze mensen. Wat hou ik van die openheid, die kwetsbaarheid, het delen van de dingen van je hart. Wat een verdriet, maar ook, wat een troost en hoop.

De dienst gaat naar een einde en als Richard & Marije met hun familie de zaal verlaten om Levi naar zijn laatste rustplaats te brengen speelt op de achtergrond het filmpje over het leven van Levi weer. Ontroerend, verdrietig, blij, kwetsbaar, vol verlangen maar ook hoopvol en troostend. Als laatste komen de woorden in beeld die we in gedachten mogen houden voor we allemaal ons weegs weer gaan:

En ik zag een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, want de eerste hemel en de eerste aarde waren voorbijgegaan, en de zee was niet meer. En ik zag de heilige stad, een nieuw Jeruzalem, nederdalende uit de hemel, van God, getooid als een bruid, die voor haar man versierd is. En ik hoorde een luide stem van de troon zeggen: Zie, de tent van God is bij de mensen en Hij zal bij hen wonen, en zij zullen zijn volken zijn en God zelf zal bij hen zijn, en Hij zal alle tranen van hun ogen afwissen, en de dood zal niet meer zijn, noch rouw, noch geklaag, noch moeite zal er meer zijn, want de eerste dingen zijn voorbijgegaan. En Hij, die op de troon gezeten is, zeide: Zie, Ik maak alle dingen nieuw.
(Openbaring 21)

Vol verlangen kijk ik uit naar die dag... die dag dat het leven geen pijn meer doet!