zaterdag 18 februari 2017

Het omgekeerde magneetje

Hechting

Een paar dagen geleden schreef ik een blog over hechting. Hoe hechting verstoord kan raken omdat opvoeders/ouders niet betrouwbaar blijken te zijn. Maar ook, hoe nieuwe relaties weer helend kunnen werken. Het thema hechting werd ingegeven door m’n studieweekend waar dat het onderwerp was. En juist in dat weekend mochten Pauline en ik een referaat houden. Dat we het samen wilden doen stond al meteen vast, en het onderwerp was voor ons beiden boeiend.

Aantrekken en afstoten

Zoekend naar een juiste vorm voor ons referaat, en omdat ik zelf erg houd van beeldende verhalen of anekdotes, kwam ik op een prentenboek met de titel: ‘Het meisje met het omgekeerde magneetje’. Een boek, geschreven door een pleegmoeder, dat in hele eenvoudige en begrijpelijke woorden uitlegt wat er gebeurt bij kinderen met een hechtingsstoornis.

Ik was meteen geboeid. Ik dacht aan de grote aquariummagneet die we vroeger gebruikten om de ramen van de bak van onze schildpadden schoon te maken. Als je de magneet op de juiste manier vasthield zoog hij zich door het glas heen vast en kon je vanaf de buitenkant de magneet over het raam heentrekken waardoor het vuil losliet. Ik vond het altijd leuk om te proberen wat er gebeurde als je de ene helft van de magneet omdraaide en dan probeerde de magneet weer naar elkaar toe te brengen. Er ontstond weerstand en met geen mogelijkheid waren de twee helften op elkaar te krijgen.

Aantrekken en afstoten, beiden gaan gepaard met heel veel kracht. In ieder mens zit zo’n magneet. Meteen al bij de geboorte. Als hij goed werkt, en ook de magneet bij de ouders op de juist manier functioneert dan zie je de aantrekkingskracht. Een baby vraagt om hulp, troost, nabijheid en de ouder reageert daarop met liefde, aandacht en zorg. De magneet werkt!

Er kunnen echter allerlei redenen zijn waardoor de magneet zich omdraait. Denk aan situaties waarin kinderen verwaarloosd of mishandeld worden. Of waarin ouders niet in staat zijn om te reageren op de vraag van hun kind. Misschien omdat zij zelf een omgekeerd magneetje hebben, of omdat er sprake is van (psychische) ziekte of verslaving. Ouders zijn niet beschikbaar voor hun kindje. Een baby is echter wel afhankelijk van hun zorg om te overleven. En al heel snel zal het magneetje van het kind gaan reageren. Het draait zich om.

Lastige kinderen




Denk nog eens aan wat er gebeurt als je twee magneten tegen elkaar probeert te duwen met gelijke polen. Er ontstaat weerstand en in plaats van aantrekkingskracht komt er een tegenreactie: afstoten. Dat is precies wat we zien bij kinderen met een onveilige of verstoorde hechting. Ieder kind heeft behoefte aan veiligheid, liefde en aandacht, maar als de verkeerde pool vooraan staat komt er een tegengestelde reactie: verzet, woede, onaangepast gedrag of juist een extreem terugtrekken in zichzelf. Het zijn de kinderen die wij in onze carrière als gezinshuisouder tegenkomen. Of de kinderen die ouders en leerkrachten tot wanhoop drijven met hun gedrag en worden aangemeld bij de kinderpsychiatrie in de hoop dat er een etiketje aan kan worden gehangen en iemand of iets (een pilletje misschien) dit kind kan veranderen.

De aanhouder wint

Kinderen met hechtingsproblemen zijn pittige kinderen. Ik zeg wel eens dat deze kinderen het uiterste van jou als ouder vragen en het slechtste in je naar boven halen. Het vraagt alles van je om met het extreme en heftige gedrag van je kind om te gaan. Je bent geneigd om met eenzelfde soort reactie te komen, je pakt het kind nog strenger aan, bestraft het slechte gedrag en misschien kom je er tot je schrik zelfs wel achter dat het kind je tegen gaat staan.

Maar wat het kind nodig heeft is hetzelfde als ieder ander kind: liefde, aandacht en nabijheid. En juist deze kinderen hebben daar nog een veel grotere portie van nodig dan kinderen bij wie het magneetje naar behoren werkt. Kinderen met een omgekeerd magneetje mogen gaan ervaren dat wat ze ook doen, de ouder zich niet laat afstoten maar beschikbaar blijft, onvoorwaardelijk aanwezig. Het gaat niet in één keer, en sommige kinderen komen er misschien nooit, maar ik ben er van overtuigd dat als wij als ouders en opvoeders vanuit onze ‘gezonde pool’ blijven reageren op een kind, het magneetje ook weer kan terugdraaien! Maar dat vraagt een lange adem en uithoudingsvermogen.

Misschien helpt het om als je een kind in je gezin, klas, buurt, zondagsschool, sportclub of groep hebt nog eens te denken aan het omgekeerde magneetje. Bedenk dat ieder kind verlangt naar onvoorwaardelijke liefde en nabijheid en misschien mag jij wel die sterke kracht zijn die hun magneetje weer een stukje doet omdraaien!





Het boek is te downloaden of in te zien op internet

maandag 13 februari 2017

Groeien

Hechting

Afgelopen studieweekend ging het over hechting. Eén van de meest fundamentele ontwikkelingstaken van een kind. Als een baby wordt geboren is het volledig afhankelijk van ouders voor zijn veiligheid, bescherming en kans op overleven. Automatisch zoekt een baby contact en, in gezonde situaties, gaan ouders reageren op de signalen van hun kindje. Er ontstaat een hechtingssysteem.

Helaas is de realiteit dat er ontzettend veel gezinnen zijn waar kinderen niet op een goede en gezonde manier kunnen hechten. Ik denk aan de vele pleegkinderen in Nederland die vaak al op jonge leeftijd zelf moesten overleven omdat ouders onmachtig waren hen te geven wat ze nodig hadden. Ik denk aan adoptiekinderen die soms de eerste jaren opgroeien in weeshuizen of onder erbarmelijke omstandigheden. Er zijn ouders die zelf nooit onvoorwaardelijke liefde hebben gekend en die gewoonweg niet weten hoe ze op de juiste manier moeten reageren op hun kind. En wat dacht je van gezinnen waar sprake is van verslaving, psychische problemen of huiselijk geweld?

Ook die kinderen ontwikkelen een hechtingssysteem. Alleen hebben we het dan niet over veilige hechting maar over angstige hechting waarbij kinderen zich juist of enorm vastklampen aan de verzorgende volwassenen of zich distantiëren en het vertrouwen in de ander niet ontwikkelen.

Relaties

Hechting is één van de belangrijkste bouwstenen in een relatie. Hoe veiliger jij gehecht bent als kind, hoe gezonder jij je ook kunt hechten aan een ander, bijvoorbeeld aan je partner, maar ook in vriendschappen. Het fundament van hechting wordt gelegd tijdens de zwangerschap en in de eerste twee levensjaren.

Heel veel van de relatieproblemen die ik in mijn praktijk tegenkom hebben te maken met hechting. Ergens, in een vroeg verleden, is een basis gelegd hoe iemand tegen zichzelf en tegen de ander aankijkt en dat komt om de hoek kijken als men een relatie aangaat.

Hechtingsproblematiek

Hechtingsproblematiek is heftige problematiek. Ik kan daar als gezinshuisouder over meepraten. Kinderen met een onveilige hechting laten vaak complex en heftig gedrag zien. Ze zijn onvoorspelbaar, doen pogingen om je van hen af te stoten, trekken alles uit de kast om maar afgewezen en afgekeurd te worden terwijl het enige waar ze behoefte aan hebben veiligheid, liefde en bescherming is.

Onherstelbaar?

Het lijkt wat somber en definitief, want kun je herstellen wat er in de vroege kinderjaren is fout gegaan? Kan een onveilig hechtingssysteem ooit veranderen? Kun je een ander ooit vertrouwen als de belangrijkste mensen in jouw leven niet te vertrouwen bleken? Ik denk dat het kan, ook al is het geen makkelijke en snelle klus. Ik zeg niet dat het in alle situaties mogelijk is, en misschien blijft het in veel gevallen wel een ietwat pijnlijke plek die gevoelig blijkt als erop gedrukt wordt. Maar toch, als ik kijk naar mijn eigen leven dan zie ik dat het mogelijk is om van een angstig gehecht kind te veranderen in een volwassene die in staat is gezonde relaties aan te gaan. Er is dus hoop!

Herkansing

‘Relaties zijn herkansingen voor dingen die we gemist hebben in onze jeugd.’ Ik schreef deze zin op tijdens de training van SAMEN, een training voor het online programma voor stellen die te maken hebben gekregen met ontrouw binnen hun relatie. Ik werd ontzettend blij van deze zin en dacht terug aan hoe mijn leven verlopen is. Opgegroeid als onveilig gehecht kind met fors wantrouwen naar ieder ander mens, in ieder geval volwassenen, kwamen er in de loop van mijn leven diverse mensen op mijn pad die anders bleken te zijn.

Ik ontmoette Bas, een predikant, die bewogen met me was en die urenlang met me sprak, of soms alleen maar stilzwijgend of biddend naast me zat. Hij troostte me en stelde me gerust. Hij sprak liefdevolle woorden en bemiddelde tussen God en mij als ik vastliep.

Ik kwam in contact met Kees en Sija. Een stel met wie ik, en later ook JW, bevriend raakte. Ze waren onvoorwaardelijk betrokken. Ik was altijd welkom en ze waren veilig en betrouwbaar. Kees liet me nooit alleen naar huis fietsen, ook al was ik al 19 jaar. Hij fietste mee. Toen ik in mijn vierde jaar van het HBO zat boden ze me zelfs een plekje aan in hun gezin. Het was niet te begrijpen voor mij. Waarom deden ze dat? Het voelde goed maar ook zo verwarrend. Wat moest ik er voor terug doen? Maar daar ging het niet om. Ik mocht er gewoon zijn. Ik draaide mee in hun leven, Jan Willem was ook welkom, en wat ik zo bijzonder vond... ze vertrouwden hun dochtertje, een baby nog, aan mij toe. Ik mocht soms oppassen, haar uit bed halen, voeden, boekjes met haar lezen... Ik groeide. Kees en Sija waren de ceremoniemeesters op onze bruiloft.

Ik leerde Jan Willem kennen. Jullie kunnen erover lezen in mijn boek ‘Tranen in mijn koffie’ en ook in ‘Adem in, Adem uit’. Jan Willem die trouw, zorgzaam, liefdevol en met veel humor elke keer weer voor mij koos, hoe ik er ook aan toe was.

Ik raakte bevriend met Anja, nuchter, recht door zee, betrouwbaar, humoristisch, relativerend maar vooral trouw en vol geloof in een hoopvolle toekomst. Voor het eerst in mijn leven durfde ik te gaan geloven dat vriendschap gelijkwaardig was, dat ik geen tegenprestatie hoefde te leveren of aan voorwaarden hoefde te voldoen. Het was gewoon oké zoals ik was, helemaal, met alles erop en eraan. Met mijn mooie kanten, maar ook met mijn deuken en breuken.

Henry&Trudie gaven mij een herkansing op het gebied van ouderschap. Ik kreeg van hen de boodschap dat ik van waarde was, dat ze van me hielden, dat ik nooit teveel was, niets was te gek en ik mocht altijd een beroep op hen doen. Al was het midden in de nacht, en dat was het soms ook! Ze stonden voor me klaar, of, om het in termen van hechting te zeggen: ze waren beschikbaar!
Er zijn heel veel mensen geweest naast degenen die ik hier genoemd heb bij wie ik stukjes van mijn leven heb kunnen herkansen. Dat was helend en maakte dat ik hoe langer hoe meer grond onder mijn voeten kreeg. Of misschien moet ik zeggen: ik ontdekte dat ik bestaansrecht had en dat ik in deze wereld ruimte mag innemen.

Groeien

Ik weet niet hoe jij bent groot geworden en hoe jij in het leven staat. Misschien heb je wel net zulke grote kwetsuren als ik, of is het minder heftig maar merk je dat er altijd een bepaald wantrouwen naar de mensen om je heen aanwezig is. Wellicht ben je tot de conclusie gekomen dat jij er alleen maar mag zijn als je goed doet voor anderen, want jij doet er eigenlijk niet toe. Je voelt jezelf vooral tot last van iedereen om je heen.

Ik zou je willen uitdagen om de herkansing aan te gaan. Dat hoeft niet per se in een relatie met een partner, dat kan in iedere willekeurige relatie met een betrouwbare, gezonde volwassene. Een vriend of vriendin, een collega, een medestudent, misschien een zus of nicht of een hulpverlener. Durf nog eens kwetsbaar te zijn en kom voor de dag met jouw blauwe plekken!

Je kunt, hoe oud je ook bent, groeien in hechting. Groeien kost tijd en je hebt er (gevarieerde) voeding voor nodig. Groei kun je niet afdwingen. Ik kreeg een prachtige bak met narcissen van mijn vriendin, maar er waren alleen maar groene steeltjes zichtbaar. Dagenlang gebeurde er niets tot ik op een ochtend keek en één narcis open was gegaan en prachtig afstak tegen al het groen. Het was vanzelf gegaan, en ik had de bloem beschadigd als ik hem er met m’n handen had geprobeerd uit te peuteren.

Vertrouwen

We praten er soms makkelijk over, dat we een ander moeten vertrouwen, dat je iemand je vertrouwen moet geven. Zo werkt het niet. Vertrouwen in jezelf, in God, in de ander, kun je niet forceren of afdwingen. Vertrouwen gaat groeien als je je wantrouwen durft te delen. Ik spreek uit ervaring en zie het ook om me heen gebeuren bij anderen. Kies de juiste uit aan wie je je wantrouwen geeft en bij wie je kwetsbaar bent.

Geef jezelf een herkansing om te groeien en tot bloei te komen! Je bent het meer dan waard!

vrijdag 3 februari 2017

Samen ?!

Schokkende feiten

‘10 procent van alle kinderen in Nederland is buitenechtelijk verwekt (dat gaat dus om 1,6 miljoen Nederlanders). In zo’n 25-31 procent van de (onderzochte) stellen wordt vreemd gegaan. Eén op de drie leden van datingsites hebben al een relatie.’ 
 
We zitten met een groep van ruim 15 therapeuten bij de training die we krijgen van Ferdinand Bijzet over het programma SAMEN, een programma voor stellen die te maken hebben gekregen met een relatiebreuk. Netjes gezegd, in de volksmond ook wel overspel of vreemdgaan genoemd. Dan weten we meteen waar we het over hebben. En, helaas maar waar, waarschijnlijk heb jij als lezer van deze blog nu ook al een stel in je hoofd waar dat bij gespeeld heeft, of nu speelt, of... of misschien nog veel dichterbij, zit je zelf middenin zo’n situatie op dit moment. 
 
Ik laat de cijfers even tot me doordringen en in mijn gedachten gaan een heel aantal stellen voorbij die ik ken uit mijn praktijk, maar ook bevriende stellen, kennissen, familieleden, die allemaal met deze situatie te maken hebben (gehad). 
 

Oordeel of hulp

Het zal je maar gebeuren dat je ontdekt dat de vrouw met wie je al 15 jaar samen bent achter je rug om een affaire heeft met een collega. Dat je man met wie je lief en leed hebt gedeeld al jarenlang intiem is met uitgerekend jouw vriendin. Misschien heb je al een tijdlang het gevoel dat er iets niet klopt, is er afstand tussen jullie gekomen of leven jullie meer als broer en zus dan als man en vrouw in één huis, maar dat dit speelde... 
 
‘Een trauma’, zo noemde Ferdinand het vandaag. Ik denk dat hij gelijk heeft. De wereld stort in, de tijd staat stil en de bodem van je bestaan lijkt onder je voeten weg te brokkelen. Vertrouwen is wantrouwen geworden, liefde slaat om naar woede of misschien wel haat en je staat bij de brokstukken van je relatie. 
 
Wat nu? De mensen om je heen staan waarschijnlijk al klaar met hun oordeel en goedbedoelde adviezen en tips. Ga bij haar weg! Dump die klootzak! Ze is je niet waard! Zet ‘m het huis uit met al z’n spullen! Je eigen gevoelens zullen alle kanten opgaan of misschien ook niet en voel je niets omdat de schok te groot is. Komt dit ooit goed? Kan dat? 
 
Ik zal maar eerlijk zeggen dat ik ook lang bij de groep mensen heb gehoord die hun oordeel en mening al klaar had. Als iemand vreemdgaat moet ie daar ook maar voor boeten en is het logisch dat de relatie over is. Maar met hoe meer stellen ik te maken krijg die dit meemaken, hoe meer ik ga begrijpen van relaties maar ook van de persoonlijke behoeften, verlangens, tekortkomingen, pijnlijke plekken en verwondingen waar mensen mee worstelen, hoe milder ik ben geworden. Veroordelen is makkelijk, te makkelijk. En wat ik daarmee doe is iemand aan zijn lot overlaten. Toen Ferdinand zijn programma SAMEN lanceerde, en ik hoorde hoe hij al jarenlang met stellen gewerkt had die zich door het trauma van vreemdgaan geworsteld hadden, (het merendeel) mét goed resultaat, werd ik enthousiast en hoopvol. 
 

SAMEN

Het programma SAMEN is een online hulpverleningsprogramma die stellen die met vreemdgaan (in de breedste zin van het woord) te maken hebben gekregen helpt om stap voor stap te gaan werken aan herstel van de relatie. In 5 modules (Stilstaan, Amputeren, Meeleven, Evalueren, Naweeën) die stellen gewoon thuis kunnen doorwerken wordt ingegaan op thema’s als: Wat vertel je wel/niet, contact verbreken, vertrouwen, vergeving, boosheid, kinderen, hoe verder, wantrouwen, je relatie weer opbouwen, patronen in je relatie etc. 
 
Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar dat is het niet. Het is mogelijk om na vreemdgaan tot herstel van je relatie te komen. Het is mogelijk, maar niet makkelijk! Het is een lange, pijnlijke, verdrietige en heftige weg waarin zowel degene die vreemdgegaan is, als degene die bedrogen is stappen mag gaan zetten die tot herstel gaan leiden. Kan dat echt? Ja! Dat kan! Ik weet dat, omdat ik van dichtbij gezien heb dat het mogelijk is als je er allebei voor wilt kiezen en aan wilt werken. Dat is de voorwaarde! 
 
Sommige stellen zullen in staat zijn om er samen uit te komen, misschien zelfs wel zonder zo’n programma. Vaak lukt dat niet. Logisch ook, want wat er gebeurd is is ingrijpend. Emoties lopen hoog op, verwijten klinken over en weer waarop de ander weer in de verdediging schiet, er zijn duizend vragen waar misschien nooit een passend antwoord op komt en dan is er nog de vraag hoe het ooit zover heeft kunnen komen tussen jullie. Dat je daar samen niet uitkomt, lijkt mij begrijpelijk. Niets om je voor te schamen, gewoon een goede reden om hulp te zoeken. 
 

Open wond

De afgelopen maand heb ik kennis gemaakt met het programma SAMEN. Ik ben onder de indruk van de zorgvuldige, liefdevolle maar ook confronterende, eerlijke aanpak. In iedere les (een module bestaat uit meerdere lessen) worden beide partners aan het werk gezet rondom het betreffende thema. Ik heb er hoop door gekregen, omdat ik geloof in herstel als er openheid komt en mensen zich eerlijk naar elkaar durven gaan uitspreken. 
 
Er is een enorme wond geslagen in jullie relatie. Snel hechten heeft geen zin. Eerst moet de troep eruit. Ik heb ooit een grote open wond gehad na een operatie. Het geval was gehecht maar gaan ontsteken en de arts besloot de hechtingen te verwijderen zodat het lichaam het vuil eruit kon werken. Het was een pijnlijk en tijdrovend proces. Het leek wel of er maar troep uit bleef komen! Het enige dat ik kon doen was de wond schoonspoelen en rust geven. Langzaam maar zeker stopte de ontsteking, kwam er alleen nog maar vocht uit de wond en na verloop van maanden (!!!) begon de wond van binnenuit dicht te groeien. Elke week moest ik voor wondcontrole naar het ziekenhuis en als het te snel ging, stipte de verpleegkundige de wond aan om groei van wild vlees te voorkomen. Ook pijnlijk, maar noodzakelijk om een nieuwe operatie te voorkomen. Als ik nu kijk naar die wond van toen, is er nog slechts een litteken zichtbaar. Af en toe speelt dat op en is het even pijnlijk, maar meestal denk ik er niet eens aan. 
 

Samen!

Zit jij met je partner in zo’n pijnlijke situatie? Zoek hulp! Op mijn website kun je meer vinden over het programma SAMEN, maar ook ben je hartelijk welkom in mijn praktijk om kennis te maken en informatie te krijgen. Ik kan jullie situatie niet veranderen, jullie problemen niet oplossen, maar samen kunnen we op pad gaan richting herstel. Gesprekken kunnen het werk dat jullie thuis verzetten als je aan de slag gaat met SAMEN ondersteunen. Je hoeft het niet alleen te doen! 
 
Woon je niet in mijn regio en zoek je hulp, kijk dan op de website van Relatie Herstel, of informeer bij mij, dan verwijs ik je door naar een collega die ook met SAMEN werkt). 
 
Ik ben hoopvol, ook voor jullie. Samen met jullie!