Taboe: De impact van abortus

Een blog over het taboe dat op abortus rust en rouw na een abortus

Blog: Je wordt gemist 

Vorige week schreef ik een blog over het missen van een kind(je) door overlijden of door ongewenste kinderloosheid.
Zoals gewoonlijk schreef ik de blog zonder er al te lang over te doen en plaatste ik hem in de avond. Bij het naar bed gaan dacht ik er nog even over na. Ergens was ik niet helemaal tevreden maar ik kon mijn vinger er niet op leggen. Terwijl ik nadacht over de mensen die ik ken die een kind of meerdere kinderen verloren hebben of die nooit een kind gekregen hebben (of zelfs geen partner) wist ik opeens dat ik een (grote) groep moeders vergeten was.

Met dat ik me dat realiseerde besefte ik niet alleen ik deze moeders niet genoemd had, maar dat er ook nauwelijks over gesproken wordt.

Oordeel 

Opgevoed in een christelijk gezin leerde ik van kinds af aan dat abortus geen optie was bij een zwangerschap. Het werd als zonde benoemd, meestal in één adem met (zelf)moord.

Op de basisschool voerden we actie voor destijds de VBOK (de vereniging ter bescherming van het ongeboren kind) dat tegenwoordig SIRIZ heet. We verkochten spullen voor het goede doel en als beloning kregen we, afhankelijk van hoeveel we verkocht hadden, zilveren of gouden voetjes, een speldje met de voetjes van een 10 weken oude foetus.

Abortus was slechts toegestaan in gevallen waarin het leven van de moeder gevaar liep. Met dit beeld, en dit oordeel, groeide ik op. Niet kijkend naar de realiteit en de verhalen van de vrouwen die een abortus ondergaan.

Bewuste keus of wanhoop 

Er zijn vrouwen die heel bewust en weloverwogen kiezen voor abortus. Omdat zij nog niet denken toe te zijn aan een kind of omdat het niet past in de planning van hun leven. Maar ook omdat een (nieuwe) zwangerschap hen te veel lijkt. Ze zijn bang het niet aan te kunnen, of niet goed voor het kind te kunnen zorgen. Vandaag las ik daar nog een heftig artikel over.

Er zijn ook vrouwen die in een wanhopige, onmogelijke of uitzichtloze terechtkomen en het ongeboren, prille, leven uit zich weg laten halen.

Een jonge vrouw, verkracht door meerdere mannen. Niemand weet er iets van, aangifte doen durft ze niet. Haar vriendinnen of ouders inlichten lijkt onmogelijk. Allerlei gevoelens buitelen over en door elkaar heen. Schaamte, boosheid, walging, verdriet, eenzaamheid, schuldgevoel, ze weet er geen raad mee. Als haar menstruatie uitblijft raakt ze in paniek. Het zal toch niet? Maar de zwangerschapstest die ze online besteld heeft, spreekt overduidelijke taal. De weken die volgen zijn moeilijk en vol twijfel. Op internet is voldoende informatie te vinden over abortus en als ze ontdekt dat dit ook volledig anoniem kan, maakt ze een afspraak bij de abortus kliniek. Van de ingreep zelf weet ze niet veel meer. Het lijkt wel of ze het in shocktoestand beleefd heeft.

Een vrouw met man en drie kinderen. Voor het oog ziet het er uit als een gezellig en gelukkig gezin. Maar niets is minder waar. Al jaren leven man en vrouw steeds meer langs elkaar heen. Ja, de gewone dingen doen ze nog met elkaar. Voor de kinderen. Ze gaan op vakantie en in het weekend doen ze regelmatig leuke dingen. Op zondagmorgen gaan ze naar de kerk. De vrouw heeft al jarenlang een relatie met een mannelijke collega. Ze weet wel dat het eigenlijk net over het randje is, maar zolang ze geen geslachtsgemeenschap hebben, is er toch niets aan de hand? Maar dan gaat het mis. Als haar man een weekend weg is met vrienden komt op een avond de collega langs. Het is gezellig, ze kletsen honderduit, drinken een glas wijn en belanden uiteindelijk in de slaapkamer. Na verloop van tijd ontdekt de vrouw dat ze zwanger is. Het kan onmogelijk van haar man zijn want de laatste keer dat ze samen seks hadden is maanden geleden geweest. De vrouw weet niet wat ze moet doen. Ze kiest uiteindelijk voor abortus zonder daar iemand over in te lichten.

Wat als? 

Het is weer bijna Moederdag. De vrouw die jaren geleden zwanger raakte na een verkrachting en een abortus onderging sluit zich in deze periode het liefst op in haar huis. Het is alsof alle reclames en berichten erover gaan. Alsof ze roepen: ‘Je had nu moeder kunnen zijn!’ Wat als het kindje geboren was geworden? Zou het op haar geleken hebben? Of zou het altijd de herinnering aan die afschuwelijke gebeurtenis levend hebben gehouden? Zou het een jongetje of een meisje zijn geworden? Ze is nooit een partner tegengekomen met wie ze een langdurige relatie heeft gekregen, laat staan kinderen. En toch... ergens... ergens is ze moeder geweest. Heel even maar. En niemand weet het.

Het is weer bijna Moederdag. De relatie met haar collega is abrupt verbroken toen hij en zijn gezin verhuisden naar een andere woonplaats en hij naar een andere vestiging werd overgeplaatst. De kinderen zijn op school druk bezig met moederdagwerkjes en haar man heeft samen met de kinderen cadeautjes gekocht. Het is maar beter zo, houdt ze zichzelf voor, maar diep van binnen voelt ze zich schuldig. Als ze haar kinderen ziet genieten en blij ziet zijn knaagt er iets. Herinneringen aan de abortus gaan nog regelmatig door haar hoofd en soms fantaseert ze over hoe het zou zijn geweest als dit kindje geboren was. Zoveel denkbare scenario’s. Misschien was haar gezin dan in duigen gevallen en zat ze nu als gescheiden vrouw ergens op een flat. Misschien... misschien was er wel iets heel moois gebeurd als ze de moed had gehad om alles op te biechten. Ze zal nu altijd met een eenzaam geheim rondlopen.

Taboe 

Het is, in ieder geval in de christelijke wereld, een taboe. Abortus. We kunnen ons niet voorstellen dat mensen de keus maken een zwangerschap af te breken. Nieuw leven ontvang je toch in dankbaarheid, en als het al moeilijk en ingewikkeld is, dan ga je in je omgeving op zoek naar oplossingen. Desnoods groeit het kindje op bij familie of in een pleeggezin, maar abortus... dat is geen optie!

En zo hebben we ons oordeel over diegenen die wel een abortus meemaakten gevormd. We hebben er een stempel opgezet: ‘Fout!’ Impliciet zeggen we daarmee ook dat iemand die voor een abortus kiest dan ook maar de gevolgen moet dragen. Het is toch je eigen keus geweest? Had je maar beter moeten nadenken.

We staan niet open voor het verhaal van de ander en voor hoe het leven na een abortus eruit ziet voor de ander. We wijzen met onze vinger in plaats van onze hand troostend uit te strekken. Omdat er zo’n oordeel ligt op abortus, wordt er nauwelijks over gesproken. Hoeveel mensen ken jij in je omgeving die durven noemen dat ze een abortus mee maakten? Bij mij zijn ze op één hand te tellen. Ze willen er niemand mee lastig vallen, zijn bang voor de reacties of zelfs bang om niet geloofd te worden. Zo blijven ze er alleen mee.

Rouw na abortus 

Abortus betekent dat je een zwangerschap, nieuw leven dat bij jou groeit, afbreekt.
Deze week keek ik naar mijn bakken met aardbeienplantjes. Van de winter was het niet veel meer dan dode bladeren, takjes en wat onkruid dat ertussen groeide. Maar toen het warmer werd, ik voorzichtig alle dode bladeren verwijderd had en het onkruid uit de grond had gehaald zag ik nieuwe groene blaadjes tevoorschijn komen. En weer een paar weken later kwamen de eerste prachtige witte bloemetjes uit de knop. Samen met één van onze pleegkinderen bekeek ik het bloemetje van dichtbij. ‘Dit wordt straks de aardbei hè?’ zei mijn pleegdochter. ‘Ja, gek he, je kunt je niet voorstellen dat uit zo’n klein bloempje straks een mooie grote rode aardbei komt!’ zei ik.

Abortus is als het plukken van een bloem waardoor hij de kans om een vrucht te worden (zijn bestemming) niet krijgt. Wat verdrietig en wat pijnlijk. Wat een gemis. Nooit te zullen weten wat er uit dat hele kleine bloemetje zou zijn ontstaan. Net zo’n groot gemis als het verlies van een kindje dat de zwangerschap niet overleefd. Zo’n gemis vraagt om aandacht en zorg.

Maar zolang er een taboe op dit onderwerp rust zullen moeders die dit meemaakten er niet mee naar buiten komen. Het verlies van een baby door abortus (en ik zeg expres ‘baby’ en geen ‘foetus’) is rauw en geeft rouw. Rouw die er bij iedereen anders uit zal zien en die bij iedereen in een andere mate van heftigheid aanwezig zal zijn.

Bestaansrecht 

Misschien herken je jezelf in mijn blog. Misschien heb jij op een moment in je leven een kindje gedragen en is de zwangerschap door een abortus afgebroken. Draag je dit bij je als een geheim of (en dat hoop ik zo voor je) kan je er met anderen over praten. Wellicht heb je nooit durven of kunnen toestaan dat je verdrietig bent geweest over het gemis van jouw baby. Het was toch je eigen keus? Dan moet je ook niet zeuren! Misschien durf je in gedachten niet eens toe te laten dat dit kindje écht geboren had kunnen worden.

Ik zou je willen vragen of je jezelf én jouw kindje bestaansrecht wilt geven. Jouw verdriet, jouw gemis, jouw verhaal van hoe het gegaan is, mag er zijn. Mag je noemen. Daar mag je over huilen, boos over zijn, vragen over hebben, misschien wel opgelucht over zijn. En ook jouw kindje, hoe pril het ook nog was, heeft bestaansrecht. Het mag genoemd worden. Het maakt niet uit of het een jongetje of een meisje was. Het was een kindje, een prachtige bloem met potentie om uit te groeien tot een mens.

Dat kindje mis je. Hoe het gegaan zou kunnen zijn, zal altijd een open eind blijven en ook dat is een gemis. Ik zou alsnog tegen jou, maar ook tegen je kindje willen zeggen: ‘Je wordt gemist!’ En mijn verlangen is dat je de moed hebt om jouw verhaal te delen met anderen. Misschien heb je die behoefte niet, dat mag ook, maar als je je eenzaam voelt met jouw geschiedenis, als je gemis voelt, spijt, boosheid of andere gevoelens die je nooit eerder durfde te delen dan hoop ik dat je komt met jouw verhaal. Dat je het taboe durft doorbreken en dat je zo ook anderen die met hetzelfde worstelen tot steun kan zijn. De waarheid maakt vrij!

Lotgenotencontact 

In mijn vorige blog schreef ik over mijn verlangen om iets te betekenen voor ouders die een kind(je) verloren hebben. Daar horen jullie ook bij!

 Heb je behoefte aan logenotencontact, wil je je verhaal kwijt, heb je vragen of zoek je een therapeut? Mail me dan gerust op: info@voltooidverledentijd.eu

Meer informatie over mijn praktijk vind je op mijn website. Voel je vrij te reageren of deze blog te delen, juist ook binnen jouw kerk, vereniging of school.
Reageren mag natuurlijk ook met een privébericht.

Verschillende nieuwe blogs

Op mijn website zijn weer verschillende nieuwe blogs te lezen.

O.a. Leren leven met verlies deel 3 (over hechting en rouw)

Een vervolg op twee eerdere blogs n.a.v. mijn scriptie.

Verder een blog over 'Je wordt gemist!' Het overlijden van een kind(je) is ingrijpend. Het is mijn verlangen ouders van overleden kinderen met elkaar in contact te brengen.

Leren leven met verlies

Op mijn website kan je mijn nieuwe blog lezen:

Leren leven met verlies (1) 

Deel 1 in een serie over het thema van mijn scriptie.

Verlies én winst

Vakantie

Er ligt een stapel plastic mapjes op mijn bureau. Vandaag is de laatste werkdag voor de zomervakantie. Tijd om op te ruimen en af te ronden. In de mapjes zitten de gespreksverslagen van de bezoekers van mijn praktijk. Ik maak twee stapels: Afgeronde contacten en lopende contacten. Elk mapje blader ik even door. Wat heb ik veel gesprekken mogen voeren afgelopen jaar. Wat heb ik met veel mensen een stukje mogen optrekken en mee mogen denken en helpen in hun levens.

Verlies

Al bladerend door de gespreksverslagen raak ik opnieuw onder de indruk van de verhalen van de mensen die ik heb mogen ontmoeten. Er valt me ook iets op. Iets gemeenschappelijks. Iets dat ik in mijn eigen leven ook herken. In alle verhalen komt ‘verlies’ naar voren. Het lijkt een thema te zijn dat als een rode draad door het leven loopt.

• Verlies omdat een partner is weggegaan
• Verlies van werk
• Verlies van vertrouwen in mensen of God
• Verlies van (toekomst)dromen
• Verlies van een onbezorgde jeugd
• Verlies van gezondheid
• Verlies van zelfvertrouwen of eigenwaarde
• Verlies van energie omdat een burn-out vat op je heeft gekregen
• Verlies van je kind(je) omdat hij of zij stierf, soms nog voordat het geboren werd
• Verlies van hoop
• Verlies van ouders of broers of zussen door de dood of omdat contact verbroken werd
• Verlies van geloof

De aanleiding om hulp te zoeken is er bijna altijd één die met verlies te maken heeft. Verlies desorganiseert je leven, veroorzaakt chaos en onrust. Je leven lijkt even te wankelen, de bodem onder je voeten dun, of zelfs weggevaagd. Zekerheden blijken opeens gebakken lucht, beloften die gedaan zijn lijken holle woorden.

Verlies verwerken?

Je hoort regelmatig de uitspraak: ‘Je moet je verleden verwerken’, of ‘Het duurt wel een tijd voordat je een echtscheiding verwerkt hebt’, of wat dacht je van de term: ‘Rouwverwerking’.

Ik heb deze woorden en opmerkingen zelf ook vaak gebruikt. Maar de laatste tijd heb ik veel nagedacht over deze dingen en kom ik steeds meer tot de conclusie dat er iets anders nodig is dan ‘verwerken’. Verwerken klinkt als een proces met een begin- en een eindpunt. Je maakt een nare gebeurtenis mee, je gaat ermee aan de slag, praat erover, laat de emoties eruit komen, moppert wat, je bent een tijdlang gefrustreerd of depressief en uiteindelijk pak je de draad van je leven weer op en ga je verder. Wat geweest is ligt achter je.

Maar kan dat? Kun je iets ingrijpends meemaken en na verloop van tijd doorgaan met het leven alsof het er nooit geweest is? Stel dat je huwelijk strandt en je na verloop van jaren een andere partner ontmoet met wie je verder gaat, is je eerste relatie dan een stuk dat uit je leven geknipt is?

Ik maakte seksueel misbruik mee en door de jaren heen heb ik er over kunnen praten en zijn de herinneringen tot rust gekomen. De bijbehorende beelden, geuren of geluiden worden niet meer zomaar opgeroepen op onverwachte momenten. De herinneringen zitten op de juiste plek in mijn brein: mijn lange termijn geheugen. Ik kan erbij als ik wil en als ik daarvoor kies. Maar weg zijn ze niet.

Accepteren

Hoe meer ik erover nadenk, hoe meer ik tot de conclusie kom dat het er niet om gaat om verliezen (in welke vorm dan ook) te verwerken, maar dat het erom gaat dat we onze verliezen accepteren.

Een ander woord voor accepteren is aanvaarden. Een verlies accepteren betekent dat je onder ogen ziet en aanvaardt dat dit, dat hele nare, dat hele pijnlijke, vanaf nu een deel van je leven is. Het hoort bij jou. Je moet het ermee doen, het kan niet meer weg, hoe graag je het ook zou willen.

Het accepteren van je verlies betekent dat je onder ogen ziet wat je bent kwijt geraakt en dat je het verdriet, de pijn, de boosheid, de verwarring of twijfels die daarbij horen de ruimte geeft. Al die emoties en gedachten, de wisselende stemmingen, de goede en slechte dagen die elkaar afwisselen, de hoop en wanhoop, ze horen bij het verlies dat in jouw leven gekomen is. Ze horen bij jou.

Accepteren is (hoe ingewikkeld misschien ook) omarmen! Het omarmen van je verlies en er zorg voor dragen.

Verdragen

Het accepteren van een verlies is geen kwestie van een verstandelijke keus. Was het maar zo makkelijk. Het is een proces, en in de meeste gevallen een gevecht met jezelf. Een gevecht omdat we het verlies en alles wat daarbij hoort niet willen. Zo moest ons leven niet gaan. Het voelt als onrecht. We hadden zelf zo’n ander plan. Je wilt geen afstand doen van je droom.

Dit gevecht met onszelf kost bakken met energie. Toch denk ik dat je die worsteling meestal nodig hebt om tot acceptatie te komen. In mijn herstelproces liep ik er vaak tegenaan. Ik was vooral boos en gefrustreerd. Er was mij onrecht aangedaan en om van de nare gevolgen af te komen moest ik alles nog een keer onder ogen zien. Dat klopte toch niet? Vaak was ik bezig om mezelf te overtuigen dat het allemaal wel meeviel en dat ik moest ophouden met zeuren over dingen die allang voorbij waren.

Hoe strenger ik voor mezelf was hoe dieper ik in de put raakte. Het geheim lag in acceptatie. Ik mocht leren accepteren dat ik een pijnlijk verleden had. Dat ik daar nog steeds last van had. Dat dat er mocht zijn. Dat de angst die was opgeslagen in mijn lichaam nu voelbaar mocht worden. Dat de tranen die bevroren waren nu mochten ontdooien. Het hoefde niet verwerkt, weggewerkt, te worden, het mocht er zijn. En het mag er nog steeds zijn.

Acceptatie van verlies is dat je het verlies met alles wat daaraan vast zit kunt verdragen. Je bent mild voor jezelf en omgeeft jezelf met compassie in plaats van met kritiek. Je zorgt voor jezelf zoals je dat ook voor een ander met verlies zou doen.

Winst

Ik weet niet wat jij in je leven aan verliezen hebt meegemaakt. Misschien wel heel recent. Misschien al lang geleden. Ieder verlies gaat gepaard met rouw. Rouw is de keerzijde van liefhebben. Rouwen kost tijd maar is absoluut geen verloren tijd. Het is de tijd die je nodig hebt om het verlies bestaansrecht te geven in je leven.

Het verlies van een geliefde, van een zoon, dochter, moeder, vader, broer, zus, vriend of vriendin, of noem maar iemand op van wie je hield, is onomkeerbaar. Diegene van wie je zoveel hield komt niet meer terug. Een gemis dat blijvend is. Dat bij jou hoort. En toch geloof ik dat als jouw verlies bestaansrecht krijgt, er winst behaald is. Misschien een andere winst dan we zelf voor ogen hadden. Maar het leven zal nooit meer hetzelfde zijn. Het leven krijgt meer diepgang. Je kijkt anders naar jezelf en het leven. Je vriendschappen verdiepen zich of je kunt er zijn voor anderen die ook een verlies meemaken. Jij weet hoe het voelt.

Het verlies van mijn onbezorgde kinderjaren, het verlies van mijn droom (kinderen), is er nog steeds. En dat is prima, het is een deel van mijn leven, van mijn verhaal. Maar het heeft waarde gekregen omdat ik nu anderen kan helpen die soortgelijke verliezen tegen komen.

Vrede

De grootste winst die je behaalt door je verlies te accepteren is dat je vrede krijgt. Vrede met hoe jouw levensweg gegaan is. Vrede wil niet zeggen dat je geen pijn hebt of iemand niet mist. Maar vrede is dat je kunt verdragen wat er is en wat jou overkomen is.

Soms komt vrede pas nadat je eerst flink gestoeid hebt met het leven, met jezelf of met God. Dat mag. Dat hoort erbij. Het zou vreemder zijn als je een verlies zo maar voor lief zou nemen en er niets bij zou ervaren.

Vrede is ook dat je accepteert dat het leven hier en nu nooit volmaakt zal worden. Hier in deze wereld, in dit leven op aarde, zal er altijd onrecht, pijn en lijden zijn. De dood heerst nog steeds. Maar er is wel een belofte dat God ons draagt, iedere dag, door de diepste dalen heen. Hij is onze vrede!

Eens zal er vrede zijn, 
eens droogt God elke traan 
en nergens wordt meer kwaad gedaan, 
op alles staat Zijn heilige naam. 
Geen oorlog wordt geleerd 
wanneer de Heer regeert.

Eens zal er vrede zijn, 
eens komt Gods Kanaän 
de wolf ligt rustig naast het lam 
de leeuw en beer zijn lief en tam. 
De angsten zijn voorbij 
de kinderen spelen vrij.

Eens zal er vrede zijn, 
eens wordt Gods naam gehoord 
Hij spreekt voorgoed het laatste woord 
en opent zelf de gouden poort. 
Dan staan wij in het licht 
dat straalt van Gods gezicht.

(Hanna Lam en Wim Ter Burg)

Puzzel

Niet compleet

Tranen rollen over mijn wangen. Op het podium staan Richard en Marije met hun kinderen Eva, Boaz en de net een maand oude Loïs. ‘Een jaar geleden zouden we hier al staan. Ik wist precies hoe het eruit zou zien, welk lied we zouden zingen en welke reacties we zouden krijgen... maar het ging anders en we zaten met een kistje in de Staringlaan...’ Marije vertelt over het verlies van Levi in 2015 en van Ezra in 2016.

Nu staan ze hier, intens dankbaar met hun prachtige dochter. Geen vervanging van twee andere prachtige kinderen, maar een cadeau uit de hand van God. Ik kijk naar het kleine mensje die ik van de week nog even mocht knuffelen. Zo compleet en gezond, zo kwetsbaar en afhankelijk van zorg en liefde.

Ik kijk naar Eva en Boaz die trots zijn op hun zusje. Boaz die me van de week nog even liet zien wat hij allemaal al kon doen met Loïs. Eva en Boaz die zo bewust hebben meegemaakt in hun jonge levens dat leven en dood heel dicht bij elkaar liggen. Dat de komst van een broertje of zusje niet betekent dat het feest is.

Ik kijk naar Richard. Zijn handen beschermen en dragen zijn dochter. Door mijn gedachten gaan de beelden van de afgelopen jaren. Toen droegen zijn handen twee keer een kistje. Twee keer een geliefd en gewenst kind, een zoon om trots op te zijn, dragend naar het graf.

Ik kijk naar Marije. Moedige, krachtige, gelovige vrouw. Wat hou ik van haar. Wat is ze eerlijk over haar worsteling met God, met de gang van het leven. Haar boek ‘Kinderen voor de overkant’ (te bestellen op www.kinderenvdoverkant.nl) is voor velen al tot steun en troost geweest.

Het lijkt een compleet gezin zoals ze daar staan. Maar er ontbreken er twee. Levi en Ezra. Zouden ze mee kijken vandaag? Misschien wel samen met opa en zoveel anderen die al Thuis zijn gekomen? We weten niet hoe het er uitziet hierna, maar dat ze het goed hebben daar ben ik van overtuigd. 

De puzzel

Ik ben gek op puzzelen. Liefst grote van 2000 stukjes. Al puzzelend, passend en metend, zoekend op kleur of vorm, vormt zich een afbeelding. Een plaatje dat meestal ook al op de doos staat afgebeeld.

Vanmorgen dacht ik daaraan, toen ik Marije en Richard met hun gezin op het podium zag staan. Staan we vaak niet zo in het leven? We hebben een plaatje in ons hoofd van hoe het zal gaan, en daar strekken we ons naar uit.

De grote lijnen zijn duidelijk, de rand zit al in elkaar. We zoeken en vinden een partner, we maken carrière, we krijgen een leuke baan, we stichten een gezin, misschien nog een huisdier erbij, gaan op vakantie, doen onze taak in de kerk of de maatschappij, sporten er nog een beetje bij en genieten uiteindelijk van een welverdiende oude dag. Langzaam maar zeker puzzelen we het plaatje compleet.

Ons plaatje of Gods plaatje?

Puzzelen is een ontspannen bezigheid. Tenminste voor mij. Al puzzelend orden ik mijn gedachten. Af en toe kijk ik op het voorbeeld om te zien hoe het moet worden. Het is wat ook herken in mijn leven. Ik heb in mijn leven echter een ontdekking gedaan. En ik denk dat hij niet alleen voor mij geldt. Soms ben ik wanhopig op zoek naar het puzzelstukje om een stuk van de afbeelding compleet te krijgen, maar kan ik het niet vinden. En dat is niet omdat ik niet goed zoek, maar omdat de afbeelding die ik probeer te maken niet klopt!

Ik probeerde het plaatje ‘gezin’ kloppend te krijgen maar raakte niet zwanger. Geen probleem. Dan naar de dokter en naar het ziekenhuis. Alles is toch mogelijk tegenwoordig? Ik puzzelde, zocht, vroeg advies, probeerde, maar toen kwam de boodschap: Jullie zullen geen kindje van jullie samen krijgen. Het stukje waar ik naar zocht bestond helemaal niet. De afbeelding die ik in mijn hoofd had had ik zelf bedacht!

‘Mijn plannen zijn niet jullie plannen, 

en jullie wegen zijn niet Mijn wegen, spreekt de Heer. 

Want zo hoog als de hemel is boven de aarde, 

zo ver gaan Mijn wegen jullie wegen te boven, 

en Mijn plannen jullie plannen.’ (Jesaja 55: 8-9)

Mist

Ik houd van die tekst uit Jesaja 55. Het geeft mij rust. Ik kan plannen maken en als ze niet uitkomen een gevoel van paniek of teleurstelling hebben. Maar ver daarboven uit torent mijn Maker, mijn Schepper, mijn God en Vader. Hij heeft een perfecte afbeelding van mijn leven in handen. Hij was niet in paniek toen de arts zei: Kinderloos. Hij was niet in paniek toen eerst Levi en daarna Ezra overleed. Hij hoefde niet wanhopig op zoek naar een andere, geschiktere afbeelding. Zijn plan met mijn leven staat vast. Zijn plan met het leven van jou staat vast.

Wij willen de afbeelding helder hebben. Het liefst de hele afbeelding in één keer. We willen kunnen begrijpen waarom dingen gebeuren. Waarom we geen partner vonden, of onze partner ons bedroog. Waarom we ziek werden en beperkt. Waarom we een kindje kregen met een ernstige aandoening. Waarom ons kind werd vermoord of waarom het zelfmoord pleegde. Waarom we onze baan verloren. We willen een verklaring hebben zodat ons lijden, onze pijn, onze teleurstellingen, betekenis krijgen. Zodat het niet voor niets lijkt.

Ik denk dat het zo niet werkt. Ik stel me voor dat de afbeelding die God voor ons leven heeft gehuld is in mist. Er hangt een nevel voor (niet zo gek ook als je bedenkt dat God in de hemel is en wij hier op aarde...). We zien maar een stukje, een klein stukje. Soms, als de zonnestralen van Gods liefde of van de mensen om ons heen sterk genoeg zijn en ons bereiken, kunnen we even iets verder kijken. Maar dat totaal plaatje... ik denk dat we dat hier niet krijgen.

Vertrouwen

Mijn plaatje van mijn leven kan ik meestal loslaten. Het lukt me niet altijd, want ik ben gewoon een mens, met verlangens en wensen. Steeds meer durf ik erop te vertrouwen dat wat God voor mij in gedachten heeft een keigoed plan is! Dat wat Hij wil geven leven in overvloed is (in alle opzichten, en nee, ik ben niet van het welvaartsevangelie). Dat Hij zelfs het kwaad in mijn leven, het onrecht, de kinderloosheid, de depressie, omkeert tot iets goeds.

Dat is geen garantie dat er niets meer zal gebeuren dat pijnlijk is. Die garantie heb je niet als mens, en ook niet als christen. Het is vertrouwen en met nieuwsgierigheid uitkijken naar de onthulling van het volgende stukje van het plaatje.

Ik besluit deze blog met een lied dat ik de laatste weken vaak zing. Laat je erdoor bemoedigen en laten we er voor elkaar zijn als we het zicht op de puzzel van ons leven kwijt zijn geraakt.

Er ligt hoop in onze tranen, 

er ligt kracht in ons verdriet. 

U ontmoet ons als een Vader 

en doet onze angst teniet. 

U bent werkzaam als wij wachten. 

U heiligt ons steeds meer. 

Boven al onze gedachten 

leert U ons vertrouwen, Heer. 

U geeft ons hoop en voorspoed. 

U vergeet uw mensen niet. 

U bent er in het vuur en in de vloed. 

Uw trouw is voor eeuwig. 

Uw liefde houdt stand. 

U bent soeverein, o God. 

Onvoorstelbaar is uw wijsheid. 

Wie begrijpt uw wegen, Heer? 

U troont hoger dan de hemel 

en toch knielt U bij ons neer; 

diep bewogen met wie pijn lijdt 

en door niemand wordt gehoord. 

U omringt en ondersteunt mij. 

Mijn vreugde vind ik in uw Woord. 

Ook wanneer de vijand ons beschadigt: 

U keert het voor ons om, 

U geeft ons reden om U te eren. 

Ook al voert de weg door diepe dalen, 

uw trouw blijft steeds bij ons. 

U geeft ons reden om U te eren. 

(Opwekking 806: https://www.youtube.com/watch?v=Egq...)

Loslaten

Terugblik

 

Het jaar 2016 is bijna voorbij. Facebook staat vol met terugblikken, filmpjes over 2016, beste momenten, gelukzalige herinneringen en sfeervolle familiefoto’s. En gelukkig waren die er ook echt.

Voor veel mensen is de jaarwisseling een moment van terugblikken. Het ging er de laatste weken in mijn praktijk regelmatig over. Ik merk zelf ook dat mijn gedachten terug gaan naar afgelopen jaar. Wat is er veel gebeurd. Aan het begin van een nieuw jaar voelt het voor mij vaak als leeg. Zo’n heel jaar voor je, wat zal er allemaal gebeuren? Misschien is het maar goed dat je dat niet van tevoren weet. Je zou je veel te druk maken. 

 

Wij verloren dit jaar allebei onze baan als projectgezinouder omdat we als ‘boventallig’ werden verklaard. Even was er het gevoel van paniek, overheerste de verontwaardiging en de boosheid, maar al snel konden we verder en kwamen er nieuwe, mooie mogelijkheden op ons pad. Waar we het jaar begonnen in loondienst, eindigen we het als zelfstandig ondernemer. 

 

Loslaten

 

Mijn hart gaat op een dag als vandaag uit naar al die mensen die dit jaar iemand of iets moesten loslaten waar niets voor in de plaats kwam. Ik denk aan Marije en Richard die dit jaar begonnen, zwanger van Ezra. Vol verwachting, vol vertrouwen ook en toch... ze moesten hem loslaten. Loslaten in de wetenschap dat eeuwige armen hem vasthouden. Maar Richard en Marije, hun kinderen en familie, zij stonden voor de tweede keer in een jaar tijd bij een open grafje. 

 

Ik denk aan een andere vrouw, die dit jaar ook begon vol verwachting van hun tweede kindje. Ze was zo heel erg welkom maar een dag voor de uitgerekende datum overleed ze op de veilige plek waar ze 9 maanden gegroeid heeft en geliefd werd. Zomaar, zonder aanwijsbare oorzaak. Ze moesten haar loslaten. Ze was zo gewenst, alles was er klaar voor en nu is daar een leeg bedje en stilte in plaats van tevreden geluidjes en gebroken nachten. 

 

Ik denk aan een stel dat dit jaar hun droom moest loslaten om een eigen kindje te krijgen. Er kwam een einde aan een lang IVF-traject. Zonder resultaat. Al die tijd was er hoop. Zou het deze keer lukken? Maar er gebeurde niets. Een droom aan diggelen. Rouwen om iets dat er nooit geweest is en ook niet zal komen. Verdriet om gemis dat slechts van binnen zichtbaar is. En terwijl het leven verder gaat en vrienden en vriendinnen zomaar kinderen lijken te krijgen of bij anderen IVF-pogingen wel aanslaan, staat de tijd voor hen stil. Kon het maar altijd 2016 blijven. Het jaar van de hoop... De hoop loslaten voelt zo definitief, alsof je in een gat valt. 

 

Ik denk aan Pauline en haar familie. Stille zaterdag dit jaar, een fietstocht van haar vader die eindigde in een nachtmerrie. Hij heeft nog gevochten voor zijn bestaan maar ze moesten hem loslaten. (https://judithstoker.blogspot.nl/20...) Een man en vader is niet meer. Kinderen zonder vader, kleinkinderen zonder opa, een vrouw die haar steun en toeverlaat kwijt is. 

 

Ik denk aan de moeder van mijn vriendin die dit jaar voor de tweede keer in haar leven haar geliefde partner verloor aan kanker. Twee keer... waarom? Je man en de vader van je kinderen verliezen aan zo’n heftige ziekte is vreselijk. Heel voorzichtig weer het geluk en de liefde durven proeven, samen het zo goed hebben en dan... weer hetzelfde meemaken... Weer moeten loslaten. Slechts herinneringen die blijven. 

 

Ik denk aan een goede vriend van Jan Willem. Op dit moment vecht hij in het ziekenhuis tegen de pijn die veroorzaakt wordt door die rotziekte kanker. Het lijkt een verloren strijd te zijn. Hij ging gezond het jaar in, kreeg wat klachten, liet zich onderzoeken en bleek uitgezaaide kanker te hebben. De behandeling die werd gestart sloeg niet aan. Het leven loslaten? Je vriend loslaten? En zijn kinderen dan? Ja, ik ben het eens met iemand die gister schreef: ‘Loslaten is vaak zo’n uitgehold, nietszeggend begrip geworden...’ Hoe kun je loslaten terwijl je iemand bij je wilt houden? 

 

We hebben afgelopen jaar vast allemaal onze dingen gehad waar we mee geworsteld hebben. Misschien werden we ziek, verloren we onze baan, werd een familielid ziek of overleed een vader of moeder, een broer of een zus. Misschien zijn we vrienden kwijtgeraakt. Misschien een kind, omdat hij overleed, of omdat hij bij je weg werd gehaald door mensen die vonden dat jij de zorg voor je kind niet goed genoeg deed. Misschien heb je je relatie, je partner los moeten laten. Ben je bedrogen of is je vertrouwen onherstelbaar beschaamd. Lijkt de liefde die er ooit geweest is verdwenen te zijn. 

 

Vrijheid

 

Nog een paar uur en dan is het jaar voorbij. Gaan we 2016 loslaten. Als ik kijk naar de betekenis van loslaten staat er: In vrijheid stellen of met rust laten.

Bij het schrijven van deze blog was ik op zoek naar een passende afbeelding. Ik kwam op een plaatje van een uitgebloeide paardenbloem waarbij de pluisjes door de wind werden weggeblazen. De bloem moest loslaten, wat overbleef was slechts een kaal steeltje, niet mooi of aantrekkelijk. Maar hoe mooi is het te bedenken dat al die pluisjes, die zaadjes, onderweg zijn om zelf weer een bloem te worden! Als ze zijn neergedwarreld, misschien na een lange tocht omdat de wind hen steeds weer verder blies, wortel hebben kunnen schieten, dan komt er plantje omhoog en groeit, eerst nog omhuld door bladeren, een nieuwe bloem. 

 

Ik weet niet wie of wat jij in 2016 moet achterlaten. Maar ik hoop dat het beeld van de paardenbloem je helpt om 2016 los te laten. Vertrouw erop dat de wind van de tijd de herinneringen meeneemt en weer laat opkomen als het moment daar is. Je krijgt het verleden niet terug, je krijgt je geliefde niet terug. Maar de herinneringen blijven en door wat jij meemaakte en los durfde laten, zul je een sterker mens worden, kun je tot bloei komen door tranen heen. Kun je er zijn voor anderen die misschien in 2017 moeten loslaten. En wie weet wat een prachtige bloemen er opkomen als het weer voorjaar en zomer wordt in jouw leven. 

 

Gedicht

 

Ik besluit deze blog met een gedicht van Nelson Mandela. Hij verloor zijn vader toen hij nog maar 10 jaar oud was. Hij weet uit ervaring wat loslaten betekent. Ik wens jullie allemaal een goede jaarwisseling!

 

Loslaten betekent niet je niet meer betrokken voelen, 

maar ik kan het niet voor een ander doen.

 

Loslaten is niet mijzelf losmaken, 

maar het besef dat ik een ander niet kan besturen.

 

Loslaten is niet een ander wat toestaan, 

maar hem laten leren door ervaren.

 

Loslaten is machteloos toegeven, 

want het resultaat is niet van mij afhankelijk.

 

Loslaten is niet een ander willen veranderen of hem de schuld geven, 

maar het beste van mijzelf maken.

 

Loslaten is niet meer zorgen voor, 

maar zorg hebben om.

 

Loslaten betekent niet meer vasthouden, 

maar steunen.

 

Loslaten is niet oordelen, 

maar anderen de kans geven zichzelf te zijn.

 

Loslaten betekent niet meer alles willen regelen, 

maar anderen de kans geven de werkelijkheid onder ogen te zien.

 

Loslaten betekent niet ontkennen, 

maar aanvaarden.

 

Loslaten betekent niet langer willen scheiden of twisten, 

maar eigen tekortkomingen zoeken en verbeteren.

 

Loslaten is niet alles naar mijn hand zetten, 

maar elke dag nemen zoals die komt en daar plezier in hebben.

 

Loslaten is niet iedereen bekritiseren en bedisselen, 

maar proberen te worden waarvan ik droom.

 

Loslaten is niet het verleden betreuren, 

maar groeien en leven naar de toekomst.

 

Loslaten is minder angst en meer liefhebben.

Licht(er)

Verlies

Daar zit ze, een studiegenoot, naast haar man. Er lopen tranen over haar gezicht. Er is vers verdriet. Het kindje dat bij haar groeide is er niet meer. Een miskraam. Daar waar eerst verwachting was, is nu leegte. 

Twee keer in een jaar tijd. Jullie kennen inmiddels het verhaal van Marije en Richard die hun zoontjes Levi en Ezra moesten loslaten. Levi mocht er 33 uur zijn, Ezra 3 weken. Wat blijft zijn de herinneringen en een enorm gemis. 

Twee vriendinnen van elkaar. Ik leerde hen kort geleden kennen. Allebei maakten ze hetzelfde mee. Allebei vol verwachting van een kindje dat zo welkom was. Maar kort voordat ze geboren werden overleden ze. Complete, prachtige kinderen, zonder aanleiding of oorzaak... levenloos. Onvoorstelbaar diep verdriet. De tijd staat stil. 

Wereldlichtjesdag

Vandaag (zondag 11 december) is het wereldlichtjesdag. Over de wereld gaat een golf van lichtjes aan om 19.00 uur. We staan even stil bij alle kinderen die veel te vroeg dit leven verlieten en die als een herinnering voortleven in onze gedachten. Het kunnen kleine baby’s zijn, te vroeg geboren of al in de buik overleden. Kinderen die op onverklaarbare wijze plotseling overleden. Kinderen die ziek werden en de strijd tegen de ziekte verloren. Een ongeluk of drama dat hen het leven benam. Als ik sta bij de kindergrafjes op de begraafplaats heeft ieder plekje een verhaal. 

Herinnering

Je kind verliezen... kun je dat dragen? Kun je daar vrede mee hebben? Is daar troost voor? Het leven gaat verder maar is nooit meer hetzelfde. De tijd verstrijkt maar lijkt voor jou stil te staan. Het is onwerkelijk dat alles om je heen doorgaat en verder groeit en jouw herinneringen hetzelfde blijven en nooit meer zullen toenemen. Je moet het doen met foto’s, video’s, opgeschreven herinneringen, kaartjes, voetjes in gips, een plukje haar misschien, of misschien is er wel helemaal niets. Niets tastbaars, zelfs geen echo. 

Je komt voor ingewikkelde en pijnlijke vragen te staan. ‘Hoeveel kinderen heb je?’ ‘Hoe ziet jouw gezin eruit?’ ‘Zijn jullie bewust kinderloos?’ Op gedenkdagen die voor jou speciaal zijn lijkt niemand stil te staan bij jouw kindje. De geboortedag wordt na verloop van jaren niet meer herdacht in de openbaarheid. Mensen weten zich geen raad met hun woorden en zeggen dingen die voor jou als dolksteken zijn. 

Een lichtje maakt het lichter

Vandaag steek ik een lichtje aan. Overal op de wereld branden lichtjes. Ouders vinden zonder woorden steun bij elkaar. Een lichtje zegt genoeg. Hoe donkerder het is, hoe groter de impact is van een lichtje. Wereldlichtjesdag neemt het gemis niet weg maar maakt het verdriet lichter. Het wordt lichter omdat je ziet en weet dat je niet de enige bent. Zoek elkaar op, ook na vandaag. Het verhaal van jouw kindje mag verteld worden. Hoe klein het ook was, hoe groot het ook geworden is. Hij (of zij) hoort erbij! Bij jou, bij het leven, bij ons. Laten de lichtjes van vandaag jouw gemis iets dragelijker maken! 

Als alles duister is 

Ontsteek dan een lichtend vuur 

Dat nooit meer dooft 

Een vuur dat nooit meer dooft 

Als alles duister is

Vakantiebulletin (Rouw)

Een wat heftig thema, zo in een vakantie vol ontspanning en leuke activiteiten. De afgelopen dagen heb ik een mooi, indringend en leerzaam boek gelezen: 'Over rouw' (Elisabeth Kübler- Ross & David Kessler). Het boek had ik net voor mijn vakantie gekocht toen ik in mijn praktijk weer eens te maken had met het thema 'rouw'. En ach, waarom zou ik er niet over schrijven... we krijgen er linksom of rechtsom allemaal een keer mee te maken (als het al niet zover is).

Rouw komt om de hoek kijken als er een verlies in ons leven plaatsvindt. Dat kan zijn als er iemand van wie we houden overlijdt. Onze echtgenoot, moeder, opa, buurman, collega, ons kind, een vriend, een kennis of een sportmaatje. Het kan onverwacht zijn, of na een lang ziekbed. Misschien is het wel een zelfgekozen dood omdat het leven te zwaar was. Iemand om wie we gaven, met wie we een stuk(je) van ons leven gedeeld hebben is er niet meer. De tijd lijkt even stil te staan.

Rouw kun je ook ervaren bij andere verliezen in ons leven. Als gezondheid wegvalt, of als iemand verhuist met wie je goed bevriend was. Als een droom niet uit zal komen, je geen partner kunt vinden of je kinderloos blijft. Ook dan doorloop je een rouwproces.

In het boek 'Over rouw' wordt een rouwproces weergegeven in verschillende fasen. Er is geen goed of fout in rouw, er zijn geen termijnen en iedereen rouwt op zijn eigen manier en volgens een ander tijdschema. Soms worden er fasen overgeslagen of kom je weer terug in een fase die je al dacht gepasseerd te hebben. Het hoort er allemaal bij. De vijf stadia van rouw zijn:

• Ontkenning: Ook wel verdoving, shock, ongeloof genoemd. Ontkenning is een beschermingsmechanisme dat ons helpt om het verlies te overleven.  
• Woede: Boosheid, op jezelf, de ander, de arts, een dader, op God, enz. Woede helpt om alle onderliggende gevoelens (pijn en verdriet) te vermijden. Soms zijn we er nog niet klaar voor om die heftige emoties onder ogen te zien. Woede is een kracht en het kan ook een anker zijn, een tijdelijk houvast. Het klinkt misschien gek, maar woede betekent dat je vooruitgang boekt! Hoe meer woede je toe kunt laten, des te meer achterliggende gevoelens je zult ontdekken. 
• Marchanderen: Ook wel onderhandelen genoemd. Het is een fase waarin ook schuldgevoelens voorkomen. 'Wat als' en 'stel dat' zijn woorden die veel gebruikt worden. Het kan tijdelijk verlichting geven aan de pijn die bij het verlies komt kijken. 
• Depressie: Verdriet, diep verdriet, dat noodzakelijk is op de weg naar genezing. We zijn er vaak bang voor, maar het zou vreemder zijn als we na een groot verlies helemaal geen verdrietige gevoelens zouden kennen. Zie je depressie als een tijdelijke gast die weer zal vertrekken als het werk gedaan is. Depressie zorgt ervoor dat de dingen trager gaan, het leidt naar een diepere laag in onze ziel en het maakt ruimte voor groei. We kunnen ons leven weer vanaf de grond opbouwen. 
• Aanvaarding: Met aanvaarding wordt niet bedoeld dat het goed is. Verlies is nooit goed! Maar aanvaarding betekent dat we de realiteit van het verlies erkennen en dat we accepteren dat dit de blijvende realiteit is. Het wil niet zeggen dat je nooit meer verdrietig bent, maar  wel dat de goede dagen de overhand krijgen. 

Het boek beschrijft vele voorbeelden van mensen die in de verschillende fasen van een rouwproces terecht kwamen. Ik ben er stil van, en onder de indruk. Wat ben ik, wat zijn wij, vaak hard voor mensen die een verlies doormaken. Wat vinden we al snel dat het leven verder gaat, dat we de draad maar weer moeten oppakken en dat we er maar niet meer te veel bij stil moeten staan.

Wat ben ik ook hard voor mezelf, bedacht ik me, al lezend. Waar in dit boek geschreven wordt over verdriet als helende kracht, bedwing ik waar ik kan mijn tranen. Maar juist die tranen die soms zomaar opkomen als je het verhaal van een ander hoort zouden wel eens kunnen helpen om jouw oude verdriet te helen! Ik vond het zo'n mooie uitspraak:

Niet-geplengde tranen gaan niet weg; het verdriet in die tranen blijft als een bezinksel onder in ons lichaam, onder in onze ziel liggen. Tranen zijn een symbool van leven, een deel van wie we zijn en wat we voelen. Niemand anders kan jouw tranen plengen!

Ben jij iemand die een verlies met zich mee draagt? Dan moedig ik je aan dit boek eens te lezen. Het is  herkenbaar, liefdevol en met heel veel zorg geschreven. Waar jij misschien het gevoel hebt dat het leven gewoon maar doorgaat alsof het nooit anders gegaan is, terwijl voor jou de tijd nog stil staat, zul je in dit boek lezen dat dat echt heel normaal is!
Rouwen is een proces, processen vragen tijd en energie.

Van de week wandelden we in het bosgebied hierachter. Het was er donker, de zon scheen niet, het bos deed wat treurig aan. Terwijl ik vooral naar beneden keek, om niet te struikelen over wortels en takken, zag ik opeens tussen al het donkergroen prachtige roze vruchten. Bramen. Ze waren nog niet rijp, maar prachtig om te zien. Bramen groeien aan struiken vol dorens, maar de smaak is heerlijk. Eerst is er niets, dan de bloemen, dan de vruchten. Het heeft tijd nodig, rust, zonlicht, regen en dan uiteindelijk zijn die vruchten er. Het plukken ervan zal misschien wat schrammen veroorzaken, maar de smaak zal het allemaal goedmaken.

Een verlies meemaken is pijnlijk. Rouw lijkt een lang en moeizaam proces, maar uiteindelijk komt  ook daar iets moois uit. Herinneringen die gekoesterd kunnen worden, een nieuwe droom, een andere vervulling van het leven. Het is niet vooraf te bedenken, maar zeker de moeite waard!