Niet klagen maar vragen!

‘Niet klagen maar dragen...’ Je hebt ‘m vast wel eens gehoord, deze uitspraak. Eigenlijk een regeltje uit een gedicht van Nicolaas Beets. Vandaag las ik in m’n studieboek een mooie uitspraak:

Een klacht is eigenlijk een verpakte wens.

Ik dacht erover na. Een paar dagen geleden kwam ik een grappig evenement op facebook tegen: Klaagvrije maandag ( https://www.facebook.com/events/181...). De maandag lijkt überhaupt voor veel mensen de dag bij uitstek om te klagen! Het weekend is weer voorbij, was veel te kort, te veel gegeten, te weinig geslapen, de kerkdienst was niet boeiend, de kinderen verveelden zich en dan ook nog een verplichte verjaardag. Voor we het weten staan we mopperend bij het hek van het schoolplein, of bij de koffieautomaat op het werk. 

 

Een klacht is eigenlijk een verpakte wens. Daar zit wel veel waars in! Als ik klaag dat ik het te druk heb, bedoel ik eigenlijk dat ik zin heb om een avond iets gezelligs te doen met Jan Willem. Als ik klaag over de regen en de wind, bedoel ik dat ik zin heb in de lente of de zomer waar ik met een lekker zonnetje naar m’n werk kan fietsen. Toch is klagen geen prettige manier van communiceren. Als je te veel klaagt dan loop je het risico om door je omgeving als zeurpiet, mopperkont, pessimist, graftak of zuurpruim te worden uitgemaakt. Door te klagen maak je jezelf ook machteloos omdat je meestal klaagt over dingen die buiten jezelf liggen en waar jij geen invloed op hebt. 

 

In mijn praktijk werk ik veel met echtparen. Zij zijn over het algemeen goed geoefende klagers. 

Mijn man is bijna nooit thuis. 
Mijn vrouw heeft geen behoefte aan sex. 
Mijn man kan het alleen maar over auto’s en computers hebben. 
Mijn vrouw is meer bezig met haar hobby’s dan met mij. 
Mijn man komt nooit met een spontaan idee. 

Mijn vrouw wil op vakantie met vriendinnen. 

Mijn man doet niets uit zichzelf in huis. 
Mijn vrouw flirt met collega’s.

 

Een klacht is eigenlijk een wens. Ja, inderdaad. Want onder alle klachten die ik hoor, niet alleen bij echtparen maar ook bij ouders, kinderen en mensen alleen hoor ik een wens, een onuitgesproken verlangen. Maar daar komen we niet mee, niet in eerste instantie. Ik ga steeds beter begrijpen waarom dat zo moeilijk is. Want als we komen met een klacht ligt het aan een ander, die moet iets anders doen. Terwijl als we komen met een wens, we op ons kwetsbaarst zijn, we iets over ons zelf zeggen dat heel gevoelig is en we ook nog eens het risico nemen om afgewezen te worden. 

 

Zeg mij niet wat ik fout doe. Zeg mij wat je nodig hebt.

Niet klagen maar vragen! Hoe spannend en kwetsbaar ook. Ga eens oefenen. Probeer je de laatste keer dat je ergens over klaagde eens te herinneren en denk dan eens na wat je nou eigenlijk echt wilde. Misschien is het nieuw voor je om überhaupt te bedenken wat je wilt en waar je behoefte aan hebt. Misschien heb je nooit geleerd om daarbij stil te staan of kom je uit een gezin waar een eigen mening niet gewaardeerd werd en jouw wensen er niet toe deden. Dan wil ik je des te meer uitdagen: ga er eens voor zitten en schrijf het op! 

 

Wist je dat ieder mens, niemand uitgezonderd, behoefte heeft om erkend te worden, te mogen bestaan en geliefd te zijn? Dat is niet raar, zo zijn wij gemaakt. We zijn bestemd om in relatie met de ander te leven. Ik gebruik vaak dit lijstje van behoeften (de een zul je meer herkennen dan de ander): 

• Behoefte om geaccepteerd te worden 
• Behoefte aan nabijheid - Behoefte aan begrip 
• Behoefte om belangrijk gevonden te worden 
• Behoefte om geliefd te worden 
• Behoefte dat de ander de goede dingen in je ziet 
• Behoefte aan waardering 
• Behoefte aan veiligheid 
• Behoefte om gezien te worden 

 

Leg je klachten eens naast dit lijstje van behoeften en probeer een wens te formuleren. Je wordt er een veel prettiger mens van als je in plaats van klagen over wat een ander tekort komt, het bij jezelf houdt en je verlangens uitspreekt. Dat stimuleert een open relatie waarbij je elkaar van hart tot hart kunt ontmoeten. Zowel in je relatie, als in vriendschappen, maar ook op het werk of in de kerk, of als het om buren of familie gaat. Niet klagen maar vragen! Ik stel voor om te beginnen met een klaagvrije maandag, gevolgd door een klaagvrije week, een klaagvrije maand, een klaagvrij jaar en tenslotte een klaagvrij leven! Misschien komt het gedicht van Nicolaas Beets dan nog wel van pas: 

 

Niet klagen, 

Maar dragen, 

En vragen 

Om kracht; 

Niet zorgen 

Voor morgen 

Bij vallende nacht!

 

Niet beven 

Voor ’t leven 

Gegeven Van God; 

Maar ’t heden 

Besteden 

Haar plicht en gebod!

 

Niet dringen 

In dingen 

Door niemand bevroed, 

Tevreden 

Te treden 

Bij ‘’t licht op het pad’ en ‘de lamp voor den voet’.

Ik ben oké... toch?

De laatste maanden ben ik veel bezig geweest met mezelf. Oh, da’s niet zo christelijk... nou, weet ik niet, maakt me ook eigenlijk niet zo uit... ik leer veel en ontdek dingen die ik eerder niet zo bij mezelf had opgemerkt. Het komt natuurlijk door de opleiding die ik doe. Geen theorieën over allerlei stoornissen en problematieken, nee, kijken naar wie jij bent als mens, hoe jij in elkaar zit en hoe jij reageert op anderen. Waarom doe je wat je doet, en doe je soms niet wat je eigenlijk veel liever zou doen? Waarom voel je je soms afgewezen of verdrietig maar doe je alsof je de blijheid zelf bent? Hoe komt het dat sommige emoties zo moeilijk toe te geven of te hanteren zijn? Wie ben ik eigenlijk, en... durf ik mezelf te zijn, of liever: hou ik van mezelf zoals ik ben?

Parallel aan mijn eigen proces lopen de gesprekken in mijn praktijk. Gesprekken met mensen, individuen, echtparen, jongeren en ouderen die allemaal ergens in het leven zijn vastgelopen of verdwaald. Wat is het opvallend dat heel veel mensen, ik zeg niet iedereen, maar toch wel een groot deel, eigenlijk iemand probeert te zijn die hij of zij niet is. Sommigen cijferen zichzelf compleet weg en anderen proberen een giraf te zijn terwijl ze eigenlijk een stokstaartje zijn. Alsof er wat mis is met stokstaartjes... en alsof het fijn is om altijd maar zo’n lange nek te hebben en hoog op je poten te staan...

In mijn vorige opleidingsweekend trof me een zinnetje: “Ik ben ik, en dat is best wel oké!” Ik ben daar nog lang in gedachten mee bezig geweest. Voor mezelf, maar ook regelmatig in mijn praktijk. Ik kwam tot de conclusie dat ik mezelf heel vaak helemaal niet oké vind en de bezoekers in mijn praktijk vinden zichzelf ook niet oké. Hoe dat komt? Laat ik het bij mezelf houden. Ik laat me nog veel te veel leiden (lijden) door wat ik denk dat anderen van mij verwachten of vinden. Daar hang ik veel te veel aan op en daar laat ik veel te veel van afhangen. O ja, en daar ga ik mee stoppen!
Ik zal een voorbeeld noemen. Voor mijn studie moest ik een huiswerkopdracht maken. Deze opdrachten zijn best wel persoonlijk en confronterend. We hebben op de opleiding een intervisiegroep waarmee we hebben afgesproken dat we elkaars huiswerk lezen. Anderhalve week geleden maakte ik mijn huiswerk voor het komende studieweekend. Al schrijvend merkte ik dat mijn hart sneller begon te slaan, mijn handen koud werden en ik me enigszins paniekerig voelde. Wát als mijn mentor en mijn intervisiegenoten dít over mij zouden lezen? Als ze zouden weten wie ik ben, hoe ik in elkaar zit en waar ik last van heb? Ik typte door, vastbesloten om open kaart te spelen. “Ik ben ik, en ik ben best wel oké!”, zei ik af en toe tegen mezelf (niet geheel overtuigd). Ik kon nog terug door de opdracht algemeen te houden en alle persoonlijke details eruit te halen. Het stond nog niet in onze dropbox, en ik had het nog niet verzonden aan mijn mentor.
Uiteindelijk was ik klaar. Ik zei nog één keer tegen mezelf: “Dit ben ik, en daar moet de rest het maar mee doen!”, en verzond het huiswerk. (Misschien fijn om te weten: ik ben nog niet van de opleiding geschorst en het intervisiegroepje heeft me er nog niet uitgeknikkerd!)

Wat is het moeilijk om gewoon eerlijk te zeggen wat ik wil, wie ik ben, waar ik behoefte aan heb en wat ik moeilijk vind!  Wat is dat toch? Waarom willen we altijd maar die goede indruk maken bij de ander, er voor de ander zijn (ten koste van onszelf), door de ander aardig gevonden worden en die ander het gevoel geven dat we het best wel voor elkaar hebben (ook al is het een chaos in ons innerlijk)? We zijn ergens doodsbang om afgeserveerd te worden en alleen over te blijven. Door niemand geliefd, aan niemand verbonden. Voor niemand van betekenis. Dus passen we ons aan als een kameleon of doen we of een roofvogel zijn in plaats van een huismus (of andersom). Ten diepste komt het omdat we niet geaccepteerd hebben wie we zelf zijn. We roepen wel: Ik ben oké! Maar ondertussen vinden we dat eigenlijk helemaal niet! Eigenlijk vind ik mezelf pas oké als ik mijn huis helemaal strak op orde heb, ik de perfecte pleegmoeder ben, spontaan op bezoek ga bij die eenzame zieke, meer discipline heb zodat ik iedere avond om half 11 in bed lig en ‘s morgens om 6.00 uur opsta om eerst een half uur te bidden en bijbel te lezen, en nooit meer last heb van verdrietige gevoelens over mijn leven.

Ik ben ik, en dat is best wel oké!
Vandaag liep ik met twee van onze pleegkids aan het strand. Ik genoot. Het strand is mijn ultieme plek om tot mezelf te komen. De zee, het zand, de wijdheid, het geluid van de golven, de koude wind... heerlijk! Terwijl de kids als dolle, jonge honden over het strand renden genoot ik van het eindeloze uitzicht. Ik maakte wat foto’s (ja, zelfs een selfie!!!) en ademde diep de zilte lucht in. Ik voelde me oké. Nu is oké voor mij iets heel anders als “volmaakt” of  “perfect”. Oké betekent voor mij dat ik mezelf accepteer zoals ik ben. Met alles erop en eraan. Met mijn goede en leuke kanten en met mijn mindere, scherpe kanten. Bereid om aan die laatste te werken (niet omdat mijn omgeving dat van mij verwacht maar omdat ik dat zelf wil). Ik ben oké! Eigenlijk maakt het niet uit wat mijn mentor en studiegenoten van mijn huiswerk vinden. Het is eerlijk opgeschreven, ze moeten het er mee doen! Ik ben oké! Het maakt niet uit wat andere gemeenteleden vinden van het feit dat ik niet elke zondag in de kerk zit, ze moeten het er mee doen! Enzovoorts...

Ik stel de bezoekers van mijn praktijk vaak de vraag: “Wat zou het ergste zijn dat er kan gebeuren als...” Die vraag stel ik mezelf ook met regelmaat. “Wat zou het ergste zijn dat er kan gebeuren als je eerlijk antwoord geeft op die huiswerkopdracht?” Ah... duidelijk, het ergste zou zijn dat je wordt afgewezen en uitgekotst. En meteen weet je dat dat niet gaat gebeuren. Maar uit angst voor wat er kan gebeuren beschermen we ons preventief! En dat gaat ten koste van “ik ben oké!”  Dan ga je je anders voordoen dan dat je echt bent. Om die ander tegemoet te komen (maar zelf blijf je eenzaam).

Ik ben oké... Ja? Durf je daar voor te gaan staan? Ik ben het aan het leren! Met vallen en opstaan. Maar ik ga vooruit! En jij? Jij bent ook oké! Geloof je het zelf?

Niet genoeg... of... leven en overvloed?

Ik heb niet genoeg geslapen vannacht.
Ik heb nog niet genoeg koffie op.
Er is geen pindakaas genoeg voor twee boterhammen.
Het is niet warm genoeg. 
Ik doe niet genoeg in huis.
Ik verdien niet genoeg.
Mijn huis is niet groot genoeg.
Ik heb niet genoeg vakantiedagen.
Ik heb geen energie genoeg.
Ik heb geen tijd genoeg.
Ik heb geen (spaar)geld genoeg.
Ik ben niet goed genoeg.
Ik weet niet genoeg.
Ik heb geen kleren genoeg.
Ik werk niet snel genoeg.
Ik ben niet slim genoeg.
Ik ben niet dun genoeg.
Ik geef mijn kinderen niet genoeg aandacht.

Deze week ben ik begonnen in het boek "de kracht van kwetsbaarheid" van Brené Brown en meteen persoonlijk geraakt (nee, niet aangevallen) door een opmerking.

"Het gevoel van schaarste lijkt bij ons ingebakken te zitten... Schaarste is het probleem van "nooit genoeg"... Het is een constant vergelijken met onbereikbare (vaak door de media ingegeven) visioenen van perfectie of het toetsen van onze werkelijkheid aan ons eigen fantasieverhaal hoe fantastisch de ander het allemaal voor elkaar heeft..."

De mythe van nooit genoeg noemt Brené Brown het. Akelig herkenbaar, al zeg ik het zelf... Hoe vaak start ik mijn dag niet met als eerste gedachte: "Oh... was ik gister maar eerder naar bed gegaan..." ofwel "Ik heb niet genoeg geslapen..."

Als je leeft vanuit het "niet-genoeg-principe", dan start je automatisch vanuit een tekort. Ofwel: je kijkt naar datgene wat je niet hebt, terwijl je (als je echt eerlijk kijkt) rijk gezegend bent met bezittingen, talenten, kwaliteiten, eigenschappen en mensen om je heen. Het is helaas wel de mentaliteit van heel veel mensen (of moet ik zeggen: Nederlanders?). Het eeuwige vergelijken dat we doen maakt ons tot ontevreden, jaloerse mensen en mopperkonten. Als we er oud mee worden, worden we van die verzuurde klagers achter de geraniums waarbij niemand graag op bezoek komt.
We doen het met bezittingen, geld, banen, opleidingen of misschien zelfs wel met vriendschappen. Maar erger nog is dat we het ook doen als het om persoonlijke dingen gaat. We zijn jaloers op andermans talenten, zijn ontevreden met ons uiterlijk, vinden al gauw dat een ander meer (geestelijk) inzicht heeft, kijken juist naar die eigenschappen of karaktertrekken van anderen die we bij onszelf missen of waar we ons tekort in voelen schieten en ga zo maar door.
Wat we doen is dat we de unieke, authentieke persoonlijkheid die we zijn en zoals we door God geschapen zijn afkeuren: Niet goed genoeg... Heer, U heeft Uw best gedaan om er iets moois van te maken, maar bij mijn buurvrouw is het toch net iets beter gelukt... jammer!

Leven vanuit een tekort is tegenovergesteld aan het leven zoals Jezus dat bedoelde toen Hij zichzelf beschreef als goede Herder voor de schapen en zei: "Ik ben gekomen zodat jullie leven hebben en overvloed!" Voor degenen die nu al kromme tenen krijgen omdat ze wellicht vrezen een "welvaartsevangelisatie preek" te krijgen... dat is niet wat ik bedoel. Dat is ook niet wat Jezus bedoelde denk ik. Als Jezus zegt dat Hij gekomen is om leven te geven en overvloed, dan gaat het bij mij kriebelen en sprankelen. Leven en overvloed! Daar klinkt ruimte in door, genieten, vrede hebben, tevreden zijn, verbonden zijn met elkaar en met Hem, jouw unieke gaven en talenten op een zo creatief mogelijke manier inzetten om anderen ook warm te laten lopen voor jouw Herder, hoop hebben! Leven en overvloed hebben volgens mij maar heel weinig te maken met uiterlijkheden en bezittingen. Het is iets dat van binnen zit en dan van binnenuit naar buiten komt! Uiteindelijk wordt dat de basishouding van hoe je in de wereld staat: Ik leef!!!
Dan mag je 's morgens je ogen opendoen en verwonderd zijn dat het zomaar weer dag is geworden! Je hebt er niets voor gedaan en je krijgt zomaar het daglicht cadeau! Dat klinkt al heel anders dan: "Was ik maar vroeger naar bed gegaan gister..."
Dan kun je genieten van andermans talenten, omdat je weet dat die van jou even waardevol zijn! Dan hoef je je niet meer te vergelijken met anderen, maar mag jij gewoon zijn wie jij bent! Uniek, kostbaar, gewild, waardevol en van betekenis! Ja, echt, zelfs al ben je dan misschien niet perfect of superintelligent, of heb je te lange tenen of een bochel in je rug.

Leven vanuit de overvloed die Jezus wil geven maakt dankbaar. Bovendien wordt je dan een uitermate prettig mens om bij in de buurt te zijn of mee samen te werken. De ondertoon wordt positief en dat valt op!
Vandaag was ik voor het eerst sinds de operatie even op de basisschool en liep bij Damian de klas in om even mijn neus aan de juf te laten zien die zo meegeleefd heeft de afgelopen periode. Natuurlijk vroeg ze hoe het met me was. Ik vertelde dat ik weer kleine stukjes buiten de deur kom en dat ik langzaam maar zeker echt vooruit ga. "Alleen het eten wil nog niet echt lukken, maar ja... daardoor val ik wel lekker af!", voegde ik er aan toe.
"Tjonge, wat geef jij toch altijd een positieve draai aan dingen!", zei de juf met een lach op haar gezicht.
Volgens mij is dit leven en overvloed. Leven... met ups en downs, in gezondheid en ziekte, met mooie en moeilijke dagen. Overvloed... kijken naar wat je allemaal hebt in plaats van te mopperen over wat er (nog) niet is. Het resultaat was dat ik me dankbaar voelde, en dat de juf blij was met en om mij!

Hoe anders was het gesprek verlopen als ik op haar vraag: "Hoe is het nu met je?"had geantwoord: "Nou... het gaat allemaal zo langzaam, het is al twee weken geleden en ik heb nog steeds elke dag pijn. Het vloeibare eten komt mijn neus uit en ik heb er verdorie 15 minuten over gedaan om van huis naar school te lopen..." Voel je het verschil?

Het gaat mij er niet om dat je altijd maar moet doen alsof het goed gaat en je met een geforceerde happy-clappy-glimlach tegen iedereen roept hoe fijn het leven (met de Heer, of zonder wellicht) is. Ook ik ken mijn dips en moeilijke emoties. Momenten waarop ik me weer focus op "niet genoeg" in plaats van "leven en overvloed". Dat geeft niet, soms is het leven ook moeilijk of het pad door het leven onbegaanbaar. Wees eerlijk en echt, wees jezelf, uniek, authentiek, tevreden... dan zal het leven een stuk overvloediger worden en heb je meer dan genoeg!