woensdag 29 november 2017

Plaatsvervangend excuus

Open brief

Precies een maand geleden schreef ik een open brief aan voorgangers en predikanten en andere mensen met een leidinggevende positie. Ik riep hen op om het taboe op seksueel misbruik te doorbreken en voor slachtoffers op de bres te gaan staan.

Er kwamen talloze reacties, soms openbaar, maar vooral in privéberichten van mensen die zich herkenden in mijn verhaal. Het verhaal van misbruik en het gebrek aan reactie en erkenning. Eenzame en verdrietige verhalen van onrecht en niet gehoord worden. De brief werd zo’n 4500 keer gelezen, wat veel lijkt, maar eigenlijk niet zo heel veel is als je bedenkt hoeveel christenen ons land telt.

Een stem zijn

Door de reacties van zoveel mensen te lezen werd ik geraakt en kwam mijn verlangen om een stem te zijn voor hen die niet durven of kunnen spreken weer boven. Om erkenning te geven aan anderen, om anderen te stimuleren ook met hun verhaal naar buiten te komen en om iedereen te laten zien dat het mogelijk is om ondanks een heftig verleden nu te kunnen genieten van het leven.

Een paar weken geleden werd ik benaderd door ‘Vrouw.nl’ met de vraag of ik mijn verhaal wilde doen. Ik kende Vrouw niet, maar het bleek een onderdeel te zijn van een krant met daarnaast ook allerlei nieuwsberichten. Vorige week had ik een interview met hen en gister stond het artikel online.

Weer kwamen er allerlei reacties. Vooral reacties van mensen die me moedig, sterk en krachtig vonden. Ook reacties vol afschuw. Waarom had niemand het voor mij opgenomen? Waarom hadden mijn ouders en de kerk destijds gezwegen in plaats van mij te steunen en mij te helpen aangifte te doen?

Kintsukoroi 

Vanmorgen plaatste ik een berichtje op mijn facebook tijdlijn. Ik had er behoefte aan om te relativeren. Mensen noemen mij sterk en moedig. Misschien is dat zo, maar ik ben me er ook zo van bewust dat het niet alleen dankzij mezelf is dat ik nu als een krachtige (en ook kwetsbare) vrouw in het leven sta. Het is ook dankzij de genade van God die keer op keer mensen op mijn weg bracht die me verder hielpen.

Ik zie mezelf als een voorbeeld van Kintsukoroi. Gebroken door het leven, door onrecht, door wat mensen deden of nalieten. Maar met gouden randjes gelijmd tot een prachtig en bruikbaar mens. De liefde en trouw van God zijn die gouden randjes in mijn leven. Zichtbaar geworden door velen die onvoorwaardelijk van mij hielden en houden en met mij begaan waren.

Ik weet zeker dat dit niet alleen voor mij is weggelegd, maar dat iedereen die met de brokstukken van zijn leven bij God komt kan herstellen tot iets prachtigs.

Excuus namens de kerk

Vanmiddag was ik aan het werk in mijn praktijk. Nadat mijn laatste bezoeker was vertrokken checkte ik even mijn mail. Er was een mailtje van een voor mij onbekend iemand met als titel: ‘Bericht op internet’. Ik opende het bericht en scande even snel het bericht. Mijn hart sloeg even over en ik begon overnieuw met lezen. Er liepen tranen over mijn wangen.

Geachte mevrouw Stoker, Mijn naam is ... en ik ben missionair predikant.... Uw verhaal op internet over misbruik door uw broer met alle gevolgen van dien heb ik gelezen. Aangrijpend en onvoorstelbaar hoe mensen op u en uw verhaal gereageerd hebben. Bijzonder hoe u uiteindelijk door alle dingen heen gegaan bent en wat het u nu gebracht heeft.

Dat wilde ik graag even tegen u zeggen en hoewel ik niets met die reactie vanuit de kerk te maken heb, zou ik u toch namens de kerk excuus willen aanbieden. (ik voel een soort plaatsvervangende schaamte). Ik weet niet of uzelf nog iets hebt met de kerk en met het geloof in God, maar ik wens u van harte Zijn zegen toe, voor u en uw man en ook voor het werk dat u doet.

Erkenning

In al die jaren is mij dit nog nooit overkomen. Het raakt me diep. Dat iemand de moed heeft om als predikant namens de kerk excuus aanbiedt. Dat iemand de woorden spreekt die nooit geklonken hebben. Wat bijzonder en wat ben ik daar dankbaar voor. Het voelt voor mij als erkenning van mijn verhaal. Eindelijk, na zoveel jaren komt er een reactie vanuit de kerk. Nee, niet de kerk waar het plaatsvond, maar dat doet er voor mij niet toe. Ik mailde de predikant terug. Een stuk uit mijn mail:

Beste dominee,

Heel hartelijk bedankt voor uw mail. Ik was op mijn werk en las daar het bericht nadat mijn laatste cliënt vandaag vertrokken was. Ik ben er enorm door geraakt en heb achter mijn bureautje wel even gehuild. Dank u wel voor uw woorden en uw excuus namens de kerk. Nog nooit eerder is er iemand geweest die daarop terug gekomen is en die (ook al is het plaatsvervangend) gezegd heeft hoe het hem spijt wat er gebeurd is. Dit nu te lezen is helend en voelt voor mij als een erkenning die er nooit geweest is.

Het geloof in God ben ik nooit kwijtgeraakt. Sterker nog, ik heb in mijn leven ervaren dat God ten goede kan keren wat door mensen beschadigd is. Hij heeft steeds mensen op mijn pad gebracht die mij hielpen in mijn herstel en die mij erop wezen dat God mij kon en wilde helen. Ik ben dankbaar dat ik nog leef, want ik ben door ernstige depressies gegaan, en het is nu mijn passie om datgene wat ik zelf ontvangen heb weer door te geven. Ik wil graag een stem zijn voor hen die nog niet durven of kunnen spreken...

Het is mijn verlangen dat ik door mijn verhaal te delen, maar vooral te delen van het herstel en de mogelijkheid om je verleden te boven te komen, anderen hoop kan geven zodat ze in hun levens ook zullen ervaren dat God zo anders is dan wat Zijn grondpersoneel soms laat zien. Ik wens u ook zegen op uw werk. Hartelijk dank dat u deze mail wilde sturen. Balsem op een gevoelige plek in mijn leven.

Hartelijke groet,
Judith Stoker

Nogmaals een oproep

Ik ben ontroerd en geraakt door deze mail en geef hem graag door aan iedereen die zich herkent in mijn verhaal, op welke manier dan ook. Het is zo mooi dat na zoveel ‘doofpot affaires’ en ‘mantels der liefde’ nu een predikant de moed heeft om te erkennen dat dit nooit had mogen gebeuren. Het is mijn wens en hoop dat dit het begin is. Dat er meerdere predikanten en voorgangers dit voorbeeld zullen volgen en erkenning zullen geven aan het onrecht dat er in hun gemeenten plaats vond. Dat ze excuses zullen aanbieden aan de slachtoffers, ook al is het al jaren geleden. Goed voorbeeld doet goed volgen!

Mijn vraag aan jullie is om deze blog te delen, met je vrienden, met de leiding van je gemeente, met je voorganger of predikant. Ook als je niet misbruikt bent, juist dan, want daarmee sta je op de bres voor hen die dit overkwam.

Als predikanten en voorgangers erkenning geven aan slachtoffers en excuus aanbieden help je slachtoffers om verder te komen in hun herstelproces. Krijgen ze ruimte om met hun verhaal te komen en wordt er verzorgende, helende olie gegoten in een wond die zo vaak nog open ligt.

Bedankt dominee voor uw moed!

zondag 26 november 2017

Herinneren

Eeuwigheidszondag


Vandaag is de laatste zondag van het kerkelijke jaar. In veel kerken zijn de namen genoemd van hen die we dit jaar moesten loslaten. Eeuwigheidszondag wordt dat ook wel genoemd. Een dag met een randje. Een dag vol herinneringen. Een dag om samen stil te staan bij die broer of zus die stierf na een ziekte. Bij een vriend die zichzelf van het leven beroofde. Bij een vader of moeder die zo intens gemist wordt. Bij een opa of oma die een lege plek achterlaat. Bij die buurman die zo karakteristiek was. Bij een baby die het leven al voor de geboorte ontglipte. Bij het kindje dat stierf terwijl zijn leven nog maar net begonnen was. Bij je partner die je nog helemaal niet kon missen.
We noemen je naam vol liefde
nooit voorbij
met ons verbonden
voor altijd
ben jij

Een lege plek


Als iemand die ons lief is overlijdt ontstaat een lege plek in ons bestaan. Een lege plek in onszelf. Wat blijft zijn de herinneringen. Soms eindeloos veel omdat we al zo lang met iemand verbonden waren. Soms maar een korte, intense, herinnering omdat een baby stierf of een kindje niet oud werd. Ook zijn er velen die een kindje verloren en geen afscheid konden nemen. Zo ging dat vroeger. Het zou beter zijn voor het verwerkingsproces als de ouders zo min mogelijk met de overleden baby geconfronteerd zouden worden. Het tegendeel blijkt waar te zijn.

Vandaag is een dag dat ook die baby’s, zo ongekend en weggemoffeld, bestaansrecht mogen krijgen. Ook zij worden gemist. Misschien nooit meer genoemd, maar voortlevend in de harten van hun ouders.

Emoties


Verlies gaat met zoveel verschillende emoties gepaard. Verdriet, angst, boosheid, opluchting, verwarring, dankbaarheid, alles kan door elkaar heen buitelen. Al die emoties zijn passend. Ze horen erbij. De vragen die blijven na een zelfmoord, de boosheid op artsen omdat er fouten gemaakt zijn, het verdriet omdat je zoveel van iemand hield, de opluchting omdat het lijden eindelijk voorbij is, dankbaarheid om alles wat geweest is. Angst voor wat nog komen gaat.

Op een dag als vandaag, maar ook op alle andere dagen, mag er ruimte zijn voor dat wat het gemis in je oproept.


Soms grijpt het me
bij keel en hart
ben ik machteloos
verscheurd

Had ik, moest ik, kon ik
onmogelijk
maar stel...
was het dan niet gebeurd?

Herinneren


Herinneringen zijn de brug tussen jou en degene die verloren hebt. Ik vind het woord ‘herinneren’ zo mooi. Er zit iets in van: innerlijk. Alsof je eigenlijk zegt: door de herinneringen leeft iemand bij mij van binnen verder. Herinneringen zijn kostbaar. Je mag ze koesteren en delen van anderen zodat ze levend blijven.

Ik las een treffende zin: ‘Het verlies van een volwassene is het verlies van het verleden. Het verlies van een baby is het verlies van de toekomst.’ (uit: Rouwen na het verlies van je baby) Als je een volwassene verliest zijn er al zoveel herinneringen opgebouwd. Goede en slechte herinneringen, mooie en afschuwelijke momenten hebben een onzichtbare band met iemand gevormd. Als je een baby verliest, zeker als dat onverwacht gebeurt, zijn er nauwelijks herinneringen. Daarom is het afscheid ook zo belangrijk. Die dagen dat je je kindje nog bij je hebt. De foto’s die gemaakt worden, het plukje haar, de voetjes of handjes in gips.

Wat een gemis als je in een tijd leefde waarin dat er allemaal nog niet was. Ik zou je willen aanmoedigen om als je daar behoefte aan hebt alsnog een tastbare herinnering te maken. Een plekje in je kamer, een brief of een steen, iets symbolisch. Iets dat jouw kindje, het grote gemis, de lege plek in jouw leven vertegenwoordigt. Iets om te koesteren.

Delen is helen


Als je samen kunt rouwen, als je je gemis kunt delen, als je herinneringen kunt uitwisselen, je verhaal kunt vertellen is dat helend. Niet dat het gemis verdwijnt, maar door te praten over jouw geliefde houdt je de herinnering levend en blijft iemand zijn plek in je leven houden.

Iemand is pas echt dood als er niet meer over hem gesproken wordt. Als jij iemand bent die een verlies met zich meedraagt dan zou ik je gunnen dat je de ruimte hebt en voelt om je verhaal te doen. Zo vaak als je kunt.

Ken jij iemand die een verlies meemaakte? Recent of al heel lang geleden? Heb daar dan aandacht voor. Vraag eens hoe het is, oprecht geïnteresseerd, nieuwsgierig vanuit betrokkenheid. Hoe is het leven zonder je moeder? Hoe oud zou jouw dochter nu geweest zijn? Heb je ooit meer duidelijkheid gekregen waarom je tante zelfmoord pleegde? Zullen we samen het graf bezoeken? Vertel nog eens over de periode van ziekte. Mag ik de foto’s nog eens zien?

Misschien hoef je niets te vragen, niet te praten, maar laat merken dat jij er bent en dat je mee wilt dragen en wilt helpen om te herinneren. Iedereen heeft wel een gemis in zijn leven. Het hoeft niet hetzelfde te zijn. Je kunt elkaar herkennen in gemis. Dat verbindt en heelt. Ik heb geen kindje gekregen, maar als ik praat met ouders die een kindje verloren hebben herken ik het verdriet en het verlangen. De lege armen. Dat verandert de situatie niet, maar het maakt het dragelijker. Gedeelde smart is halve smart.


Ik ontmoet jou
en jij mij
helder en oprecht contact
samen dwalen door het land van rouw
soms lichtvoetig
dan weer zwaarbepakt

In contact met jou
ontmoet ik mij
mijn verlangen en gemis
met de tijd
dan heet ik mij
welkom
met alles wat er is


De gedichten uit deze blog zijn te lezen in het prachtige boek van Floortje Agema: Jij wordt gekend.

donderdag 23 november 2017

Rouw met een zilveren randje

Voorzien van koffie en een koekje staan we bij een tafeltje in de hal van het LUMC. De deelnemers aan het symposium ‘Het verlies van een baby, de impact op ouders en professionals’ druppelen binnen. Ik ben er samen Sophie, uitvaartondernemer en rouwbegeleider, en Mariska, trotse moeder van Tess die zo welkom was maar kort voor haar geboorte overleed. Het wordt langzaam maar zeker drukker en we besluiten een plekje te zoeken in de zaal.

We worden hartelijk welkom geheten en het symposium gaat van start. Mijn ogen worden getrokken naar een wit wiegje dat op het podium staat. Een lege wieg. Vandaag het symbool van verdriet en gemis. Voor mij, als ongewenst kinderloze vrouw, het beeld van verlangen en gemis. Een plaatje van een droom die niet in vervulling ging. Een lege wieg, een lege buik.

Het kommetje


Freek Strebe, psychosociaal therapeut, vader van zeven kinderen van wie er twee zijn overleden, doet de aftrap van deze middag. Hij vraagt om contact te maken met degene naast wie je zit. Ik stel me voor aan een voor mij onbekende vrouw. ‘Maak van je handen een kommetje en verbeeld je dat daar jouw gemis in ligt.’ Het wordt heel stil in de net nog met stemmen gevulde zaal. Ik vorm een kommetje met mijn handen en kijk ernaar. Ik zie een foto van mezelf en Jan Willem met een paar kinderen. Eén in mijn armen, tevreden om zich heen kijkend. De foto die nooit genomen kon worden.

Zonder woorden laten we onze kommetjes aan elkaar zien en kijken we in elkaars ogen. Ik zie twee handen, ouder dan de mijne, die beschermend en koesterend zijn. Welk gemis draagt deze vrouw mee? Een kind verloren, of een broer of zus? Nooit een partner gehad misschien? Ziekte of beperking? We kijken elkaar aan. Ik zie iets liefdevols en warms in de ogen van de vrouw. Verdriet maar ook kracht. Een mooie mengeling van emoties die er allemaal mogen zijn. Het is een kostbaar moment. Zonder woorden zijn onze levens even met elkaar verbonden. Allebei dragen we een gemis met ons mee. Allebei zijn we vandaag hier en staan we in het leven. Ik ben ontroerd.

Emoties… niks mis mee!


Een arts en hoogleraar, Enrico Lopriore, neemt het woord. Ik geniet van zijn manier van spreken. Wat is het fijn dat hij, als arts op neonatologie, het belang ziet van het zoveel mogelijk betrekken van ouders bij het overlijden van hun kindje. Ik word enthousiast en blij van zijn pleidooi over het zoeken naar balans tussen professie en emotie. Het sluit aan bij wat ik in mijn opleiding leer: Een persoonlijk en betrokken hulpverlener zijn. Enrico zegt het met een kwinkslag: ‘Er is niks mis met emoties! Ook niet als artsen en hulpverleners die hebben!’

Intermezzo


Dan is er pianomuziek. Pianiste Tatjana tovert warme klanken uit de piano op het podium. Automatisch gaan mijn ogen weer naar het wiegje. Mijn gedachten gaan naar Marije en Richard die twee zoontjes al zo kort na de geboorte moesten loslaten.
Ezra, één van hen, heeft in dit ziekenhuis het grootste deel van zijn korte leventje gelegen. Hier heeft hij gevochten voor zijn bestaan, samen met de artsen en verpleegkundigen, aangemoedigd door papa en mama en broer en zus. Hij heeft het zo dapper geprobeerd maar niet gered.
Een leeg wiegje. Ik kijk weer naar mijn handen die zojuist vol waren met mijn gemis. Ook voor Marije en Richard zal de foto nooit compleet zijn. Een blijvend gemis van Levi en Ezra zal ieder plaatje van dat mooie gezin tekenen.


Vertel eens


Het is tijd voor Manu Keirse, wat mij betreft dé specialist op het gebied van rouw en verlies. Ik heb al veel van hem gelezen, maar hem nog nooit in levende lijve meegemaakt. Ik hang aan zijn lippen. Wat een prachtig mens! Wat een wijze woorden, wat een mooie balans tussen ernst en humor. Ik ben onder de indruk van de passie waarmee hij spreekt.

Hij doet een oproep aan hulpverleners om betrokken te zijn bij hun cliënten, om écht te zijn, kwetsbaar en om te luisteren naar hun verhaal. ‘Je hebt maar twee woorden nodig als hulpverlener om binnen te komen in het leven van degene die voor je zit.’, zegt Manu Keirse. ‘Vertel eens.’

Feestelijk moment


Het mag van mij nog uren doorgaan, volgens mij krijg ik nooit genoeg van deze man. Maar de tijd gaat door en we zijn toe aan een pauze. Even de benen strekken en wat ruimte maken in het hoofd voor de rest van de middag. Na een kop koffie kan ik er weer tegen aan. We zoeken ons plekje weer op en ik kijk geboeid naar de diversiteit aan mensen die de zaal weer binnenlopen.

Tijd voor een feestelijk moment. De presentatie van het boek ‘Rouwen na het verlies van je baby’ (Kathy Beckers- Mansell). Het boek wordt, omlijst met mooie woorden van Kristien Hemmerechts, auteur en moeder van drie kinderen van wie er twee zijn overleden, overhandigd aan Kathy. Een prachtig boek dat we aan het eind van de dag ook mee naar huis zullen krijgen.

Zorg voor ouders


Dan is het woord aan Monique Duijvestijn, maatschappelijk werker in het LUMC. Zij deelt haar inmiddels jarenlange ervaring met het begeleiden van ouders die de boodschap (gaan) krijgen dat hun kindje zal overlijden. Wat een onmogelijke keuzes moeten er soms gemaakt worden, en wat is het belangrijk dat er zorgvuldig wordt omgegaan met de wensen en behoeften van ouders. Monique geeft ons een kijkje in wat er achter de schermen van de zorg voor het kindje nodig is voor ouders. Dat je ouders mag helpen om af te wegen en hen ook kunt begeleiden in het proces dat zij gaan. Een mooie invalshoek hierbij is om ouders te helpen de situatie te bekijken vanuit verschillende perspectieven, bijvoorbeeld die van het kind. Maar wat vooral aan de orde komt is dat je ouders helpt keuzes te maken die bij hén passen.

Trots met tranen


Floortje Agema, mortuariummedewerkster, verliesbegeleider en auteur, vervolgt de middag. Wat een warm en gedreven mens is dat! Wat een liefdevolle zorg voor het overleden kindje en zijn ouders klinkt er door in het verhaal dat ze vertelt over haar werk in het mortuarium in het Radboudziekenhuis. De titel van haar lezing zegt eigenlijk al genoeg: ‘Trots met tranen’.

Ik word erdoor geraakt. Trots omdat je ouders bent geworden van een kindje. Trots omdat je grote broer of zus bent geworden. Tranen omdat je jouw trots nooit zal zien opgroeien. Floortje sluit haar verhaal af met een door haar geschreven gedicht. Ik neem me voor om straks thuis meteen haar boek te bestellen.

De Zwaan

Als Tatjana weer achter de piano plaats neemt en ‘De Zwaan’ voor ons speelt denk ik nog even na over ‘Trots met tranen’. Ik kijk weer naar het witte wiegje. Ik denk aan Tess. Wat was ze welkom bij Mariska en Richard. Wat zou Rick trots geweest zijn op zijn zusje. Een dochter en zusje om trots op te zijn. Maar een lege wieg bleef over. En tranen. Ik bedenk me hoe belangrijk het is dat Tess en al die andere kinderen die maar zo kort bij ons waren er ook nu, vandaag, en morgen en daarna, er mogen zijn. Ontastbaar maar zichtbaar aanwezig. Mensjes om trots op te zijn en te blijven.

Ik denk ook aan ons bijzondere gezin. De kinderen die in ons gezinshuis wonen en bij ons mogen opgroeien. Ook dat is trots met tranen. Trots omdat deze bikkels die in hun leventjes al zoveel verlies meemaakten opgroeien en ontwikkelen. Trots omdat ze onze zorg en liefde durven ontvangen, ook al is het soms maar een heel klein beetje. Trots op onszelf omdat we niet ten onder zijn gegaan in ons gemis maar kunnen delen van wat we hebben. Trots met tranen. Tranen voor die ouders die met lege handen achterbleven. Wel een kindje gekregen maar het niet kunnen zien opgroeien, het niet mogen verzorgen. Wat een verdriet. Tranen om mijn eigen lege buik.

Broertjes en zusjes


Riet Fiddelaers, auteur en verliesdeskundige, neemt ons mee in de gezinnen die te maken krijgen met het overlijden van een kindje. Vaak zijn er ook nog broertjes of zusjes. Soms nog heel jong. Hoe kun je hen helpen om met zo’n ingrijpend verlies om te gaan? Met voorbeelden uit de praktijk en informatie over hoe ons brein werkt laat Riet zien wat je voor broertjes en zusjes kunt betekenen. Een overleden broertje of zusje blijft altijd aanwezig. Ook als er daarna nog kinderen worden geboren. Er komt veel op kinderen af en kinderen absorberen alles wat er met ouders gebeurt. Ook als het verlies al jaren geleden is kan een kind nog worstelen met deze gebeurtenis. Veiligheid en een volwassene die aandacht heeft voor het kind zijn uitermate belangrijk op het moment van overlijden van een broertje of zusje.

Een zilveren rouwrand


De dag wordt afgesloten met een lezing van Kathy Beckers, auteur van het net uitgekomen boek, rouwtherapeut en moeder van vier kinderen van wie een zoontje overleden is. Openhartig vertelt Kathy over haar leven. Zwanger van een tweeling die te vroeg geboren werd. De tijd tussen hoop en vrees en dan het afschuwelijke moment dat Jari overlijdt.

Kathy neemt ons mee in wat het overlijden van de helft van een tweeling voor impact heeft. Hoe het, iedere dag, op belangrijke en gewone momenten haar leven tekent. Ook al zijn er heel veel gelukkige momenten en krijgt ze na de tweeling nog twee gezonde kinderen.

Haar lezing gaat vergezeld met foto’s. De foto’s raken me. Naast iedere foto die getoond wordt staat het fotootje van de kleine Jari. Jari die niet meegroeide maar altijd gebleven is. Wat kostbaar hoe hij zijn plekje in het gezin behouden heeft. Kathy verwoord het treffend: ‘Ons leven heeft een rouwrand gekregen door het verlies van Jari. Maar die rouwrand is een zilveren rand geworden.’

Blijvend gemis


Het symposium is afgelopen. Verzadigd van zoveel verhalen, onder de indruk van de openheid en kwetsbaarheid lopen we naar de uitgang. Daar krijgen we het boek dat vandaag uitgekomen is mee naar huis. We nemen nog een drankje en praten na. ‘Vond je het niet confronterend?’ vraagt Mariska aan mij. Ja, ik vond het confronterend. Het lege wiegje, het kommetje vol gemis, zoveel baby’s die overlijden, maar ook de verhalen van mensen die daarna weer een kindje kregen om voor te zorgen. En toch... ik heb vandaag vooral herkenning en verbondenheid gevoeld. Er is niet zoveel verschil in het verlies van een droom en het verlies van een kind. Het is beiden een blijvend gemis dat met je meegaat door het leven.

Een gemis dat genoemd mag worden, dat er mag zijn. Leven met een rouwrandje, maar wat mij betreft wel met een zilver randje.

Meer weten of een boek bestellen?
www.in-de-wolken.nl
www.floortjeagema.nl
www.metjari.nl
www.omgaan-met-verlies.nl